Ελιά: ένα ακόμη δώρο του Θεού στην πατρίδα μας

Η αξιοποίηση των φύλλων της και του ελαιόξυλου μπορεί ν’ αυξήσει το Α.Ε.Π. της πατρίδας μας

Σε προηγούμενα κείμενά μας επισημάναμε την σπουδαιότητα της γεωργίας και της κτηνοτροφίας στην πατρίδα μας (βλέπε εδώ) και την ανάπτυξη, που θα πρέπει να υπάρξει στους τομείς αυτούς προκειμένου η χώρα μας –με απλά λόγια- να μπορεί να θρέψει τον πληθυσμό της ή διαφορετικά να καταστεί αυτάρκης.

Αυτάρκης –σε πρώτη φάση τουλάχιστον- σε γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα ώστε να μην εξαρτιόμαστε από τις εισαγωγές και πολύ περισσότερο τις μεγάλες αγρο-βιομηχανίες-πολυεθνικές (βλέπε εδώ) που πετυχαίνουν όλο και μεγαλύτερη καθετοποίηση στην παραγωγή με αποτέλεσμα να μπορούν να ελέγχουν τιμές και ποσότητες στα βασικά προϊόντα. Ο έλεγχος αυτός από τις πολυεθνικές (βλέπε εδώ) αφαιρεί τα διαπραγματευτικά «όπλα» μιας χώρας όσον αφορά το τι θα παραχθεί (π.χ. καρποί γενετικά τροποποιημένοι κ.α.), πως θα παραχθεί (π.χ. επιβάλλουν την χρήση φυτοφαρμάκων που αυτές παράγουν), με ποια σχέση θα παραχθεί (συμβολαιακή γεωργία καθιστώντας τους αγρότες μας… υπαλλήλους τους κ.α.) καθώς και το που θα παραχθεί (κατευθύνοντας ανά περιφέρεια την παραγωγή όπου και όπως αυτές θέλουν).

Ελιά, ένα από τα δώρα του Θεού στην πατρίδα μας

Όσον αφορά την αυτάρκεια και τις οικονομικές δυνατότητες της πατρίδας μας στην γεωργία και κτηνοτροφία (βλέπε κι’ εδώ) αξίζει να θυμίσουμε ότι:

-Η Ελλάδα είναι μια χώρα που διαθέτει, μαζί με την Νορβηγία τα περισσότερα νερά στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο και επομένως οι υδρενεργειακές δυνατότητές της είναι τεράστιες.

-Η έκταση της Ελλάδας είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από τα 132.000  τετρ.χιλιομ. διότι αυτή η έκταση είναι σε προβολή χωρίς να λαμβάνει υπόψη της τις τεράστιες οροσειρές (Πίνδος, Ροδόπης, Γράμμος, Σμόλικα, Αθαμανικά Όρη, Μαίναλο, Παγγαίο Όρος, Λευκά Όρη, Ερύμανθος κλπ).

-Το υψηλότερο βουνό της Ολλανδίας είναι 300 μέτρα, ενώ της Ελλάδας 3.000 μ. η Ολλανδία είναι 3,2 φορές μικρότερη από την Ελλάδα αλλά π.χ. διαθέτει 8 εκατ. αγελάδες και μια τεράστια γαλακτοβιομηχανία ενώ η Ελλάδα μόνον 800 χιλ. αγελάδες.

-Οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις της πατρίδας μας ανέρχονται σε 21,2 εκατ. στρέμματα ενώ θα μπορούσαν –με την συστηματική άρδευση και τον εμπλουτισμό τους με αζωτούχα λιπάσματα (προϊόν που μπορούμε να παραγάγουμε δεδομένου ότι η πρώτη ύλη τους -προέρχεται από την σιδηρομεταλλουργία -που διαθέτουμε σε εκατομμύρια τόνους) να επεκταθούν κατά 36,4 εκατ. στρέμματα (πρόκειται για βοσκότοπους, μεταβατικές δασώδεις-θαμνώδεις εκτάσεις, ετερογενείς εκτάσεις με φυσική βλάστηση κλπ).

Αν, λοιπόν, επιτύχουμε την αξιοποίηση κάθε στρέμματος ελληνικής γης και αρδεύσουμε τα ξερικά κτήματα (κάνοντας αρδευτικά κανάλια, μικρές τεχνητές λίμνες κ.α. από τις τεράστιες ποσότητες νερού που καταλήγουν στην θάλασσα) πετυχαίνοντας καλλιεργήσιμη γη για όλο το έτος και όχι κάποιους μήνες κατ’ έτος θα προκύψουν ασύλληπτα πλεονεκτήματα με πολλαπλασιαστική ισχύ για την πρωτογενή παραγωγή της Ελληνικής Οικονομίας.

Για παράδειγμα αυτάρκεια σε γεωργικά – αγροτικά προϊόντα σημαίνει: α. εξασφάλιση συναλλάγματος (από τον περιορισμό εισαγωγών) β. μείωση της ανεργίας γ. αύξηση του μέσου εισοδήματος των νοικοκυριών (δεδομένου ότι κάθε χωράφι και κτήμα θα αξιοποιείται ή θα επινοικιάζεται) δ. αξιοποίηση των υποπροϊόντων για την παρασκευή ζωοτροφών, αξιοποιώντας τα υποπροϊόντα του βαμβακιού, της σόγιας κλπ πετυχαίνουμε αυτάρκεια στις ζωοτροφές μηδενίζοντας τις 500.000 τόνους ετήσιες εισαγωγές σόγιας για παρασκευή ζωοτροφών) κ.α.

***

Με το παρόν άρθρο μας θα ασχοληθούμε με την ελιά, αυτό το τόσο σημαντικό δένδρο της πατρίδας μας, η οποία είναι πασίγνωστη από αρχαιοτάτων χρόνων. Σύμφωνα με την αρχαία ιστορική παράδοση η Ελιά φυτεύτηκε για πρώτη φορά στην Ακρόπολη των Αθηνών από την Αθηνά. Θα εστιάσουμε σε κάποιες παραγωγικές της πτυχές που εν πολλοίς μένουν ανεκμετάλλευτες και θα μπορούσαν να συμβάλλουν καταλυτικά στην αύξηση του γεωργικού ΑΕΠ της πατρίδας μας.

Θα βασιστούμε στο πόνημα του πρώην Διευθύνοντος Συμβούλου της ΧΡΩ.ΠΕΙ. κ. Σ. Σοφιανόπουλου (στο εξής Σ.Σ., βλέπε σημείωση 1 εδώ) ”Οι “Άγνωστες” πλουτοπαραγωγικές πηγές της Ελλάδος και η πολιτική τους σημασία“. Οι υπογραμμίσεις και οι επισημάνσεις με bold είναι δικές μας. Γράφει ο Σ.Σ. σχετικά:

Συγκομιδή ελιάς στην Αρχαία Ελλάδα

Η ελιά στην πατρίδα μας

“Η πατρίδα μας διαθέτει συνολικώς 250.000.000 ελαιόδεντρα. Το ελαιόδενδρο είναι ένα δένδρο πανάρχαιο, το δε ελαιόλαδο είναι ένα επίσης πανάρχαιο προϊόν και όλος ο ελληνικός λαός το γνωρίζει πάρα πολύ καλά. Αμφιβάλλουμε αν υπάρχει έστω και ένα σπίτι στην Ελλάδα που δεν χρησιμοποιεί ελαιόλαδο για τις διατροφικές του ανάγκες. Το ελαιόλαδο είναι προϊόν που χρησιμοποιείται στα διάφορα φαγητά, λαδερά και τηγανητά, όπως και στα διάφορα γλυκίσματα. Η Ελλάδα αναλόγως της χρονιάς παράγει 260.000-350.000 τόνους ελαιόλαδο που χρησιμοποιείται πρωτίστως για τις ανάγκες του ελληνικού λαού, αλλά γίνονται και εξαγωγές. Όταν ο Ηρακλής ο Ιδαίος ήρθε από την Κρήτη, με τους πέντε αδελφούς του, τους έβαλε να τρέξουν στην περιοχή της Ολυμπίας, όπου είχε θαυμάσει το τοπίο. Τον πρώτον δε εστεφάνωσε με κλάδο ελαίας, τον λεγόμενον κότινον. Βλέπουμε λοιπόν ότι η ελιά ήταν ένα γνωστό δένδρο εδώ και 3200 χρόνια τουλάχιστον. Το ελαιόλαδο είναι ουσιαστικά πηγή ενεργείας και δίδει 9 θερμίδες το γραμμάριο.

Σημαντικό υποπροϊόν τα φύλλα της ελιάς

Όταν ο παραγωγός μαζεύει τις ελιές και χτυπάει με τις βέργες το ελαιόδενδρο, για να πέσουν στο ελαιόπανο οι ελιές, πέφτουν επίσης και φύλλα. Όταν μάλιστα κλαδεύουμε και το ελαιόδενδρο, το οποίο συνήθως γίνεται δια του κοψίματος του κλαδιού που έχει και ελιές επάνω, τότε πέφτουν και μεγάλα κομμάτια ξύλου. Ο παραγωγός περνάει τις ελιές από ένα κόσκινο και ουσιαστικώς διαχωρίζει τις ελιές από τα κοτσάνια, τα ξύλα και τα περισσότερα φύλλα. Για να είναι πιο γρήγορα η διαδικασία, έχει υπεισέλθει στην διαδικασία της περισυλλογής και ένα φορητό μηχανάκι με βενζινοκινητήρα και περιστρεφόμενους άξονες με λαστιχένια κάθετα τάρακτρα που όταν από πάνω βάλει ο ελαιοπαραγωγός το κλαδί της ελιάς, τα τάρακτρα χτυπάνε τις ελιές και όπως πέφτουν τα φύλλα πέφτουν μέσα στο χωράφι και μαζεύονται οι ελιές. Παρόλα αυτά όταν ο παραγωγός πηγαίνει τις ελιές μέσα σε ένα τσουβάλι (από 60-80 κιλά συνήθως) εμπεριέχεται και ένας αριθμός φύλλων. Στα 2.000 ελαιοτριβεία της πατρίδος μας μαζεύονται ετησίως περίπου 64.000 τόνοι φύλλων. Αντιλαμβάνεσθε ότι αυτός ο τεράστιος αριθμός είναι ένα μικρό μέρος των φύλλων των ελαιοδένδρων, που δυστυχώς παραμένουν μέσα στους αγρούς.

Το 17% των αναγκών της Ελλάδος σε πετρέλαιο καλύπτεται από καύση ελαιόξυλου 

Μικρό μέρος αυτών (δεν είναι γνωστό πόσο) καταναλίσκεται από τα αιγοπρόβατα, αλλά το μεγαλύτερο καίγεται από τους ελαιοπαραγωγούς μαζί με τα ξύλα, όσα δεν είναι αρκετά μεγάλα για να χρησιμοποιηθούν σε τζάκια. Πόσος είναι αυτός ο αριθμός σε κιλά ουδείς γνωρίζει, αλλά οπωσδήποτε είναι το πολλαπλάσιο αυτών που μαζεύεται στα ελαιοτριβεία. Εάν υπολογίσουμε κατ’ ελάχιστον ανά ελαιόδενδρο 10 κιλά φύλλα, δηλ. να μην παραμένει ούτε ένα φύλλο αναξιοποίητο, τότε με 250.000.000 ελαιόδενδρα και με 10 κιλά, τότε έχουμε 2,5 δις κιλά φύλλων ετησίως. (1) Τώρα, ποιο είναι το βάρος του ξύλου, στατιστικές δεν υπάρχουν, αλλά λίαν επιεικώς μπορούμε να πούμε ότι είναι άλλα 30 κιλά ανά δένδρο, δηλ. άλλα 6 δις κιλά ξύλου ετησίως. Δεδομένου ότι το κιλό του ελαιοξύλου έχει 3500 θερμίδες, μας δίνει 21 δις θερμίδες. Αυτός ο κολοσσιαίος αριθμός, αν διαιρεθεί δια του 1.570.000 θερμίδων (δηλ. θερμίδες πετρελαίου ανά βαρέλι των 157 λίτρων), τότε θα έχουμε 16.4000.000 βαρέλια πετρελαίου, που είναι περίπου το 17% της καταναλώσεως της Ελλάδος.

Συγκομιδή ελιάς στην πατρίδα μας

Εάν τώρα όλα αυτά μπορούν να συνδυασθούν με τα κλαδέματα από τα οπωροφόρα δένδρα (ροδακινιές, μουριές, κερασιές, βερικοκιές, πορτοκαλιές, λεμονιές κλπ) και γενικώς πουρνάρια, κούμαρα, σχίνα, κλπ, καταλήγουμε σε έναν τεράστιο αριθμό που είναι – με έναν πρόχειρο υπολογισμό—άνω του 40% των ενεργειακών αναγκών της χώρας, δηλ. 400 δις δραχμές (2) (1 δις 174 εκατ. ευρώ περίπου) Ουδείς στο ελληνικό κράτος και πρωτίστως τα Υπουργεία Βιομηχανίας, Γεωργίας και Οικονομικών, και Οικονομίας, δεν έχει λάβει τον κόπο να κάνει αυτούς τους υπολογισμούς, που θα έλυναν αυτομάτως το οικονομικό αλλά και το εργατικό πρόβλημα της χώρας.

Όταν ο παραγωγός πηγαίνει τις ελιές στο ελαιοτριβείο και τις ξεφορτώνει, ο άνθρωπος του ελαιουργείου αδειάζει το σακί σε μία χοάνη, τις οποίες ελιές μαζί με τα ολίγα φύλλα που εμπεριέχουν και κοτσανάκια, τις μεταφέρει και τις ρίχνει σε ένα στεγανό δοχείο, όπου από κάτω φεύγουν οι ελιές σαν βαρύτερες και πέφτουν μέσα στο πλυντήριο, και από την άκρη του δοχείου, σαν ελαφρύτερα, με έναν ανεμιστήρα, μεταφέρονται τα φύλλα. Όσοι έχουν δει την διεργασία στην πράξη ξέρουν ότι δίπλα στο ελαιουργείο υπάρχει σωρός από φύλλα ελιάς που περίπου ανάλογα με το ελαιοτριβείο, κυμαίνεται από 1-3 τριαξονικά φορτηγά γεμάτα φύλλα, τα οποία βασικώς πάνε χαμένα. Εν συνεχεία οι ελιές πλένονται στο πλυντήριο και ένας άλλος κοχλίας τις μεταφέρει στον σπαστήρα, όπου αλέθονται και εν συνεχεία πέφτουν στο μαλακτήρα σε χαμηλή θερμοκρασία περί τους 40 βαθμούς και μετά, όταν περάσει μισή με μία ώρα το πολύ, για να αρχίσει να ξεχωρίζει το λάδι, ένας άλλος κοχλίας μεταφέρει τις αλεσμένες ελιές στον διαχωριστήρα στερεών (decanter) όπου από τη μία μεριά βγαίνει ο πυρήνας με μία υγρασία 50-70%, ανάλογα με τον τύπο των μηχανημάτων και από την άλλη τα ελαιόζουμα σε υγρά μορφή, τα οποία εμπεριέχουν και το λάδι. Αυτά διοχετεύονται με αντλία πλέον στον κάθετο διαχωριστήρα υγρών-υγρών, τον λεγόμενο separator, και από το πάνω μέρος, ως ελαφρύτερο βγαίνει το λάδι, και από το κάτω μέρος τα ελαιόζουμα ως βαρύτερα”.

***

Σημείωση 1: (πρόκειται για συνέχεια σε άλλη παράγραφο από το ίδιο βιβλίο ):  “…Ένα μεγάλο θέμα είναι τα φύλλα της ελιάς, τα οποία κάθε χρόνο αγγίζουν τον αριθμό του 2,5 δις κιλών, αν υπολογίσουμε τουλάχιστον 10 κιλά ανά δένδρο. Εάν υπολογίσουμε ότι αυτό που μπορεί να ενσηρωθεί και η ενσήρωση (*) θα πρέπει να γίνεται υποχρεωτικώς από όλα τα ελαιουργεία δια νόμου. Τι θα έπρεπε λοιπόν να γίνεται; Θα έπρεπε το ελαιουργείο να πληρώνει τον κάθε παραγωγό για τα φύλλα που φέρνει τουλάχιστον 10 δρχ. το κιλό, το δε ενσηρωμένο προϊόν, το οποίο είναι εφάμιλλο του τριφυλλιού, θα έπρεπε να πωλείται προς τους κτηνοτρόφους προς 40 δρχ. το κιλό. Το ΑΕΠ θα αυξάνετο ετησίως κατά 2,5 δις τόνους επί 40 δρχ.=100 δις δρχ! (**) Αν ληφθεί υπ’ όψιν ότι το συνολικό ΑΕΠ είναι περίπου 135 δις δρχ. ημερησίως (το 2015 με το Α.Ε.Π. να είναι 175,65 δις ευρώ ετησίως η ημερήσια κατανομή είναι περίπου: 482 εκατ. ευρώ), αντιλαμβάνεσθε ότι το νούμερο των 100 περίπου δις δρχ. είναι τεράστιο. Πέραν δε όλων αυτών θα αύξανε το εισόδημα των ελαιοπαραγωγών, των ελαιουργείων και πυρηνελουργείων που σήμερα έχουν μεγάλα οικονομικά προβλήματα. Διότι αυτό το τεράστιο νούμερο των 100 δις δρχ. (ή 482 εκατ.ευρώ), δεν θα πήγαινε σε όλον τον ελληνικό λαό, αλλά στις λίγες χιλιάδες των ελαιοπαραγωγών, ελαιουργών και πυρηνελουργών. Το ζήτημα είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την Ελλάδα, αλλά το ελληνικό Υπουργείο Γεωργίας περιέργως ουδέποτε έχει ασχοληθεί με αυτό…“

(*) Ενσίρωση είναι η διαδικασία της ζύμωσης φυτικών προϊόντων με υψηλό περιεχόμενο υγρασίας και υπό αναερόβιες συνθήκες, με σκοπό τη διατήρηση του προϊόντος αλλά και τη βελτίωση της θρεπτικής του αξίας για χρήση ως ζωοτροφή.

Η ενσίρωση των αγροτικών προϊόντων π.χ. καλαμποκιού, σιτηρών κλπ δεν είναι απλή υπόθεση. Απαιτείται επιστημονική γνώση και εμπειρία. Επί του θέματος υπάρχει βιβλιογραφία (βλέπε π.χ. “Η τεχνική της ενσίρωσης και καλλιέργεια φυτών ενσίρωσης” των Δ.Μπαξεβάνου και Ι.Τσιάλτα)

Ενσίρωση καλαμποκιού με ειδικό μηχάνημα

Λίγα λόγια για την διαδικασία ενσίρωσης: Το καλαμπόκι ή το τριφύλλι όταν θα είναι στο κατάλληλο στάδιο κοπής, κόβεται και ταυτόχρονα τεμαχίζεται σε μέγεθος 5-6 cm με ειδικό σιροκοπτικό μηχάνημα και μεταφέρεται στον χώρο όπου θα γίνει η ενσίρωση. Εκεί αδειάζεται και συμπιέζεται με μηχανικά μέσα, για να αφαιρεθεί ο αέρας. Στη συνέχεια καλύπτεται η μάζα με πλαστικό κάλυμμα, περιμετρικά σκεπάζεται το κάλυμμα με χώμα και στην επιφάνεια τοποθετούνται παλιά λάστιχα αυτοκινήτου για συμπίεση και έτσι εμποδίζεται η όποια είσοδος ατμοσφαιρικού αέρα εντός της χορτομάζας. Με αυτό τον τρόπο δημιουργούνται αναερόβιες συνθήκες όπου αναπτύσσονται αναερόβιοι μικροοργανισμοί που με τη ζύμωση της χλωρομάζας παράγουν οργανικά οξέα, όπως γαλακτικό οξύ, το οποίο διατηρεί το ενσίρωμα σε άριστη κατάσταση, του δίνει ένα ελκυστικό άρωμα και η θρεπτική αξία του ενσιρώματος είναι σχεδόν η ίδια με τη χρησιμοποιηθείσα πρώτη ύλη. (σχετικά με την ενσίρωση βλέπε κι’ εδώ)

(**) Αν δεχθούμε ως τιμή κιλού των φύλλων της ελιάς που έχουν ενσιρωθεί 0,20 ευρώ, τότε έχουμε : 2,5 δις κιλά φύλλων ελιάς επί 0,20 ευρώ = 500 εκατ. ευρώ αύξηση του Α.Ε.Π. 

 Αν σκεφτούμε ότι η ενσίρωση σε αρδευτικά κτήματα που καλλιεργούνται ολοχρονίς μπορεί να γίνει δυο φορές τον χρόνο αλλά και την πολλαπλασιαστική ισχύ που θα έχει στην οικονομία η παραγωγή των 500 αυτών εκατ. ευρώ π.χ. φορτηγά αυτοκίνητα που θα χρειασθούν για την μεταφορά, νέοι εργάτες που θα επανδρώσουν τα 2.000 ελαιοτριβεία, δεύτερη μεταφορά προς τις αγορές/καταστήματα ζωοτροφών, νέοι υπάλληλοι σε πολλά από αυτά κ.ο.κ. καταλαβαίνουμε προσεγγιστικά την αύξηση του Α.Ε.Π. μόνο από την ενσίρωση των φύλλων της ελιάς.

[Ομοίως ο αναγνώστης καλείται (κατ΄ αντιστοιχία) να σκεφτεί το οικονομικό όφελος από την καλλιέργεια της σόγιας, που είχε κάνει πειραματικά ο Σ. Σοφιανόπουλος με άριστα αποτελέσματα. Η σόγια είναι παγκοσμίως το νούμερο ένα φυτικό προϊόν σε πρωτεΐνες και απαραίτητο για τις ζωοτροφές (βλέπετε εδώ, εδώ κι εδώ)]

Σημείωση 2: Δεδομένου ότι με την αξιοποίηση του καυσόξυλου της ελιάς μπορούμε να καλύψουμε το 17% των αναγκών της Ελλάδας σε πετρέλαιο και έτσι να περιορίσουμε τις εισαγωγές και να κερδίσουμε σε συνάλλαγμα πρέπει να σκεφτούμε -όπως σημειώνει ο Σ.Σ.- αν βάσει νόμου μπορούσαμε κατ’ έτος να αξιοποιήσουμε τα ξύλα από τα κλαδέματα και λοιπών οπωροφόρων δένδρων (ροδακινιές, βερυκοκιές, μουριές κλπ) καθώς και από πουρνάρια, σχοίνους και άλλα θαμνοειδή (με ένα επιστημονικό και συστηματικό τρόπο εννοείται, χωρίς να προκληθεί καταστροφή, βάσει εγχειριδίων που θα εξέδιδε το Υπ. Γεωργίας) τι οικονομικό όφελος θα είχαμε για την ελληνική οικονομία. 

Πριν 15 χρόνια ο Σ. Σοφιανόπουλος το υπολογίζει (μόνο από τα καυσόξυλα) σε 1,2 δις ευρώ περίπου. Ενδεικτικά αναφέρουμε ό,τι οι εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου ανήλθαν το 2011 σε 17,31 δις ευρώ ενώ το 2012 σε 17,6 δις ευρώ. (εδώ) Αναλογιστείτε τον πολλαπλασιαστή του ποσού αυτού από την πρωτογενή παραγωγή και τις συνέπειες που θα έχει στην μεταποίηση και στο εμπόριο. 

 

***

Λοιπές σημειώσεις (κάποια αριθμητικά-στατιστικά στοιχεία) για την ελιά:

 – Η Ελλάδα είναι η τρίτη χώρα στον κόσμο σε παραγωγή ελιάς (μετά την Ισπανία και την Ιταλία). Η καλλιέργεια ελαιόδεντρων ξεκίνησε στα μέρη μας από την αρχαιότητα. Μάλιστα, κάποιες ελιές που φυτεύτηκαν τον 13° αιώνα παράγουν ακόμη καρπούς.

Το 2000 η παραγωγή ελαιολάδου στην πατρίδα μας έφθασε τους 408.375 τόνους.

-Η ελαιοκαλλιέργεια έχει πολύ μεγάλη οικονομική και κοινωνική σημασία για την πατρίδα μας. Περίπου 450.000 οικογένειες ασχολούνται με την ελιά και τα υποπροϊόντα της. Η ελαιο-καλλιέργεια ευδοκιμεί σε πολλές περιοχές της χώρας μας. Ωστόσο η Πελοπόννησος και η Κρήτη μοιράζονται το 75% της συνολικής παραγωγής στην πατρίδα μας.

-η γεωγραφική κατανομή των ελαιοτριβείων στην πατρίδα μας (μέχρι και το 2007, από στοιχεία που εντοπίσαμε) είχε ως εξής: α. 864 ελαιοτριβεία η Πελοπόννησος β. 553 η Κρήτη γ. 411 η Κεντρική Ελλάδα δ. 280 η Βόρεια Ελλάδα και τα νησιά του Αιγαίου ε. 261 η Δυτική Ελλάδα 

-ο Νομός Μεσσηνίας είναι πρώτος σε αριθμό ελαιοδένδρων (13.545.000), ακολουθεί ο Νομός Ηρακλείου Κρήτης με 13.378.000, Λακωνίας με 7.321.000, Χανίων με 6.914.000 

-η παραγωγή ελαιοκάρπου το 2005 έφθασε στους 2.646.000 τόνους ενώ το 2007 στους 2.444.230 τόνους

Για την Ενωμένη Ρωμηοσύνη

Αντώνης Καλόγηρος

Εκπαιδευτικός-οικονομολόγος

 
Το αλίευσα ΕΔΩ

Η Ελλάδα είναι πλούσια σε ορυκτό πλούτο

Η Ελλάδα και ο ορυκτός της πλούτος. Μια από τις πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης σε μεταλλικά και βιομηχανικά ορυκτά.

Μελετώντας και παρουσιάζοντας τις οικονομικές δυνατότητες που έχει η πατρίδα μας είχαμε κάνει μια πρώτη προσέγγιση σε σχετικό άρθρο μας. Ένας από τους σημαντικότερους, αν όχι ο σημαντικότερος τομέας του πλούτου της είναι ο ορυκτός πλούτος της.

Με το παρόν άρθρο θα επιχειρήσουμε μια προσέγγιση του ορυκτού πλούτου της πατρίδας μας, όσον αφορά -τα άγνωστα σε πολλούς ακόμη και για την ύπαρξή τους στην Ελλάδα- μεταλλικά ορυκτά και τα επιλεγόμενα ως κρίσιμα και στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή βιομηχανία ορυκτά.

Για την προσέγγιση μας θα βασιστούμε –σε ένα πρώτο γενικό πλαίσιο- στο σύγγραμμα του ιδιοκτήτη της ΧΡΩ.ΠΕΙ. Σωτήρη Σοφιανόπουλου και σε άρθρα του δρ. Μηχανικού Μεταλλείων κ. Πέτρου Τζεφέρη. Επιπλέον όσον αφορά κάποιες τοποθεσίες ύπαρξης των μεταλλευμάτων και ορυκτών βασιζόμαστε σε άρθρο του καθηγητή Γεωχημείας κ. Ακίνδυνου Κεπελερτζή. 

Όπου χρειάζεται παρεμβαίνουμε με κάποιες διευκρινιστικές σημειώσεις (του γράφοντος), ενώ παραπομπές και υπερσυνδέσεις θα υπάρχουν για τις πηγές άντλησης του συγκεκριμένου υλικού. Οι μικρές επικεφαλίδες υποδεικνύουν την αλλαγή των θεματικών ενοτήτων.

Είναι σημαντικό στην μελέτη που ακολουθεί ο ρεαλισμός, που θα πρέπει να μας διακρίνει στην εκτίμηση του ορυκτού μας πλούτου –όπως εύστοχα επισημαίνει ο δρ. Πέτρος Τζεφέρης, ώστε να μην γίνονται υπερεκτιμήσεις, υποεκτιμήσεις ή αντιεπιστημονικές απλουστεύσεις όσον αφορά την αποτίμηση των αποθεμάτων του ορυκτού μας πλούτου.

***

Α. Ο Σωτ. Σοφιανόπουλος γράφει συνοπτικά για τον ορυκτό μας πλούτο.

Γράφει λοιπόν, ο Σωτ. Σοφιανόπουλος (στο εξής Σ.Σ.) στο πόνημα του ‘’Οι ‘’Άγνωστες’’ πλουτοπαραγωγικές πηγές της Ελλάδας και η πολιτική τους σημασία’’ (2003) ένα συνοπτικό κείμενο, από το οποίο αντλούμε τα πρώτα ερεθίσματα σχετικά με τον ορυκτό πλούτο της Ελλάδας:

“Η Ελλάδα είναι πλούσια σε ορυκτό πλούτο και κατέχει ξεχωριστή θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών σε μεταλλεύματα όπως ο βωξίτης, ο μαγνησίτης, οι λατερίτες, τα μάρμαρα, ο μπεντονίτης, ο περλίτης, κ.α. (1) Επειδή, η μεταλλευτική δραστηριότητα αποτελεί υποδομή της οικονομίας και την βάση της βαρείας βιομηχανίας, όπως εξάλλου διαπίστωσαν και κορυφαίοι επιστήμονες, όπως ο Δημήτριος Μπάτσης (2) στο περίφημο βιβλίο που συνέγραψε το 1947, «Η βαρεία βιομηχανία στην Ελλάδα» (Εκδόσεις Κέδρος, 1977), αλλά και οι συγγραφείς του σημαντικού βιβλίου «Ο Ελληνικός Ορυκτός Πλούτος» (Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (3), Αθήνα, 1979), η οποία όμως εξαρτάται από την ηλεκτρική ενέργεια. Οι υδατοπτώσεις της Ελλάδος και τα λιγνιτικά μας αποθέματα, άνω των 20 δις τόνων μέχρι σήμερα διαπιστωμένα (σημερινή παραγωγή μας 70 εκατομμύρια τόνοι ετησίως) δίδουν την δυνατότητα στη χώρα μας να έχει ένα τεράστιο μεταλλευτικό και μη μεταλλευτικό βιομηχανικό πλούτο, ο οποίος—εάν εξαιρέσει κανείς την ΠΕΣΙΝΕ (4), η οποία κερδίζει εις βάρος της Ελλάδος—δεν υπάρχει.

Πρέπει ο ελληνικός λαός να αντιληφθεί ότι ζει στην πλουσιότερη χώρα της Ευρώπης, η οποία όμως εκ των προδοτικών ενεργειών των κυβερνήσεων, ανεξαρτήτως της ονομασίας των είναι όλες κεντροαριστερές και έχουν καταπροδώσει την πατρίδα μας και από πρώτη την έχουν κάνει τελευταία.

Πρέπει επίσης να πατήσουμε πόδι και να λειτουργήσουμε την υψικάμινο της οικογενείας Αγγελοπούλου, αλλά να κατασκευάσουμε και άλλες για να εκμεταλλευτούμε τα 100 εκατομμύρια τόνους σιδηρομετάλλευμα της Ελλάδος. Αυτά μπορείτε όλοι να τα δείτε στα δύο προαναφερθέντα βιβλία.’’

Σημείωση 1: Σε τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές του ο Σ.Σ. εξηγούσε ότι είναι αδιανόητο να μην υπάρχει καθετοποιημένη παραγωγή στην αξιοποίηση των πρώτων υλών της πατρίδας μας, όπως στον βωξίτη, τη στιγμή μάλιστα που είμαστε μια από τις πρώτες βωξιτοπαραγωγές χώρες στον κόσμο. Εκτός από τις σκανδαλώδεις, αποικιοκρατικού τύπου συμβάσεις που εκμεταλλεύτηκαν τον ορυκτό πλούτο της πατρίδας μας (βλέπε ΠΕΣΙΝΕ) η πατρίδα μας έχασε και εξακολουθεί να χάνει τεράστια ποσά από την πώληση πρώτων υλών σε ακατέργαστη μορφή.

Το ελληνικό κράτος στάθηκε απέναντι σε πολλές προσπάθειες που έγιναν για να δημιουργηθεί βαρειά βιομηχανία, να αξιοποιήσει η πατρίδα μας τον ορυκτό πλούτο και όπως επισημαίνει και ο δρ. Π.Τζεφέρης να έχουμε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας αλλά και τεράστιο κύκλο μικρότερων βιομηχανιών και βιοτεχνιών οι οποίες θα εμπλέκονταν στην επεξεργασία και μεταποίηση των πρώτων υλών. Αυτό θα σήμαινε χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας, περιορισμό εισαγωγών, αύξηση εξαγωγών, ισχυροποίηση του βασικού παραγωγικού “κορμού” της οικονομίας (που σήμερα είναι σχεδόν ανύπαρκτος) και τόσα άλλα πολλαπλασιαστικά οφέλη.  Σημειώνουμε για παράδειγμα ότι η Ιαπωνία δεν έχει καμία πρώτη ύλη στο υπέδαφός της αλλά έχει βαρειά βιομηχανία, αυτοκινητοβιομηχανίες κλπ.  Γιατί όχι και η πατρίδα μας που διαθέτει τον τεράστιο αυτό ορυκτό πλούτο;

Σημείωση 2:  Σχετικά με τον εξαίρετο οικονομολόγο-νομικό Δημήτριο Μπάτση και το μνημειώδες έργο του “Η βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα” βλέπε εδώ.

Σημείωση 3: (είναι από το βιβλίο του Σ.Σ.) Πρόεδρος ήταν ο Αλέξανδρος Αθανασιάδης Μποδοσάκης, το οποίον σκότωσε η 17 Νοέμβρη. Τον Δημ. Μπάτση τον σκότωσε η πατρίδα μας (ήτοι το ελληνικό κράτος) με ψέμματα, όπως πήγε να κάνει και με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.

Σημείωση 4: ΠΕΣΙΝΕ, πρόκειται για ένα από τα γνωστότερα σκάνδαλα των τελευταίων δεκαετιών. Ο Κ. Καραμανλής ο πρεσβύτερος με πρόσχημα την προσέλκυση της επένδυσης παραχώρησε το 1960 το σκανδαλώδες προνόμιο να μπορεί να αγοράζει η ΠΕΣΙΝΕ ρεύμα από τη ΔΕΗ σε τιμή χαμηλότερη του κόστους. Η ΠΕΣΙΝΕ πλήρωνε 7 δρχ. την κιλοβατώρα τη στιγμή που οι αγρότες για την παραγωγή τους (αντλιοστάσια) πλήρωναν 14 δρχ, ενώ οι οικιακοί καταναλωτές 22 δρχ! την κιλοβατώρα.

***

Β. Μια από τις πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης η πατρίδα μας σε μεταλλικά και βιομηχανικά ορυκτά

Σύμφωνα με τον κ. Πέτρο Τζεφέρη (δρ. Μηχανικός μεταλλείων) από άρθρο του εδώ:

Με βάση τα αποθέματα και το μεταλλικό περιεχόμενο σε βασικά και πολύτιμα μέταλλα (χρυσό, άργυρο, χαλκό, μόλυβδο και ψευδάργυρο, νικέλιο κλπ.) η Χώρα μας είναι από τις πλουσιότερες κοιτασματολογικές περιφέρειες της Ευρώπης και μπορεί με την αξιοποίηση των κοιτασμάτων αυτών να δημιουργήσει θέσεις εργασίας άμεσης απασχόλησης για την ανάπτυξη της χώρας. 

Στην Ελλάδα απαντώνται και ορυκτά από εκείνα (14 τον αριθμό) που θεωρούνται κρίσιμα και στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή βιομηχανία: είναι το Αντιμόνιο (Sb), τα Πλατινοειδή μέταλλα (PGE), οι Σπάνιες γαίες (REE), τα Ga (Γάλλιο) – Ge (Γερμάνιο) – In (Ίνδιο) αλλά και ο Γραφίτης. 

Η πατρίδα μας, διαθέτει επιπλέον μεταλλικά ορυκτά με ειδικό στρατηγικό ενδιαφέρον για τον τόπο μας όπως: βωξίτη-αλουμίνιο, λατερίτη, νικέλιο κλπ, βιομηχανικά ορυκτά και μάρμαρα με παγκόσμιες περγαμηνές όπως: περλίτης, χουντίτης, ατταπουλγίτης, λευκόλιθος-μαγνησία, άστριος, κλπ επίσης αδρανή δομικά, πολλά υποσχόμενο γεωθερμικό δυναμικό, πετρέλαιο και φυσικό αέριο σε χερσαίους ή και υποθαλάσσιους ορίζοντες κλπ. 

Λατομείο στην Πεντέλη. Το παγκοσμίου φήμης Πεντελικό μάρμαρο. (φώτο από Μάρμαρα Διονύσου ΑΕΒΕ)

Στα 28 δισ. ευρώ αποτιμάται από το ΙΓΜΕ το μεταλλευτικό απόθεμα σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους στο υπέδαφος της Ελλάδας. Στα 30 δις. εκτιμήθηκε η ίδια αξία σε πρόσφατο άρθρο του προέδρου του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ), ενώ η εκτίμηση αυτή «ξεπέρασε» τα 40 δισ. ευρώ σε επίσης πρόσφατες δηλώσεις εκπροσώπων του Υ.ΠΕ.ΚΑ στον τύπο αλλά και σε ημερίδα (5) στο τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου της Κρήτης.

Από αυτά τα 27,6 δισ. ευρώ είναι εκείνα των μεταλλικών ορυκτών που προαναφέρθηκαν (εκ των οποίων τα 18 δισ. πιστώνονται στα χρυσοφόρα κοιτάσματα) και που εκτείνονται κυρίως σε διάφορες περιοχές της Κεντρικής-Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Σε 10 δισ. ευρώ υπολογίζεται η αξία των ορυκτών που αξιολογήθηκαν μέχρι τώρα από το Υ.ΠΕ.ΚΑ, σε μια πραγματικά αξιόλογη προσπάθεια καταγραφής και αξιολόγησης του συνόλου των 100 δημόσιων μεταλλευτικών χώρων για τους οποίους υπάρχουν κοιτασματολογικά δεδομένα, μια προσπάθεια όμως που έπρεπε να είχε γίνει εδώ και δεκαετίες. Επτά (7) από τους χώρους αυτούς, ανακοίνωσε, ότι επιδιώκει να εκμισθώσει το ΥΠΕΚΑ με άμεσους διεθνείς διαγωνισμούς. 

Αν συμπεριληφθούν και τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και πετρελαίων τα παραπάνω νούμερα ωχριούν. Ξεκινούν από 1,5 ή και 2 τρις ευρώ ποσό στο οποίο εκτιμώνται τα ορυκτά μας αποθέματα από ομάδα γεωλόγων καθηγητών για να φτάσουν σε πολύ μεγαλύτερο ποσό [βλέπε 7^η παράγραφο τους ισχυρισμούς (;) Έλληνα δημοσιογράφου (από το Σύδνεϋ) απαντώντας μάλιστα σε δημόσια διαβούλευση για την εθνική μεταλλευτική πολιτική, χωρίς φυσικά (!) να αποκαλύπτει τις πηγές του (σημ .πρόκειται βέβαια για υπερβολή)]

Σημείωση 5: Η εν λόγω ημερίδα πραγματοποιήθηκε το 2011 και διοργανώθηκε από το Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις και εισηγήσεις των επιστημόνων η ελληνική κοινωνία μπορεί να βασίσει την ανάπτυξή της στην βέλτιστη αξιοποίηση του ορυκτού της πλούτου.

Ο μεταλλευτικός κλάδος είναι σημαντικός οικονομικός τομέας της χώρας απαραίτητος για σειρά βιομηχανικών κλάδων, εξωστρεφής, έντονα εξαγωγικός και συμβάλλει ουσιαστικά στην περιφερειακή απασχόληση και ανάπτυξη.

Η αξία των βεβαιωμένων κοιτασμάτων μεταλλικών ορυκτών ανέρχεται σε 40 δισεκατομμύρια ευρώ με τις τρέχουσες τιμές των μετάλλων, τα εναπομένοντα λιγνιτικά κοιτάσματα υπερβαίνουν τα 3 δισεκατομμύρια τόνους, ενώ ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα αποθέματα και η αξία των παραγόμενων βιομηχανικών ορυκτών και λατομικών προϊόντων. 

Η αξία των εξαγωγών ανέρχεται σε 1 δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως, ενώ στον κλάδο απασχολούνται άμεσα 23.000 εργαζόμενοι και έμμεσα 100.000.

Η εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της Ελλάδας, μετά και την νέα ευρωπαϊκή πολιτική για τις πρώτες ύλες που δίνει προτεραιότητα στην εκμετάλλευση των ευρωπαϊκών πρώτων υλών με αντίστοιχη σωστή διαχείριση αποβλήτων, αποκτά νέες σαφώς ευνοϊκότερες προοπτικές. (Πηγή: http://www.thebest.gr/)

***

Γ. Οι περιοχές της Ελλάδας στις οποίες υπάρχουν βιομηχανικά ορυκτά, μεταλλεύματα και λατερίτες.

Σημειώνει σε σχετικό άρθρο του ο καθηγητής Γεωχημείας κ. Ακίνδυνος Κεπελερτζής ότι τα μικτά θειούχα μεταλλεύματα περιέχουν μόλυβδο, ψευδάργυρο και σίδηρο με τη μορφή θειούχων ενώσεων. Τα μεταλλεύματα αυτά περιέχουν και προσμείξεις σε σημαντικό ποσοστό αργύρου και χρυσού, οπότε έχουν μεγάλη οικονομική αξία. Μεταλλεύματα του τύπου αυτού υπάρχουν σε διάφορες περιοχές της Ελλάδος, αλλά τη μεγαλύτερη σημασία έχουν οι περιοχές Χαλκιδικής (Στρατώνι, Στρατονίκη, Ολυμπιάδα) (6) και Ποντοκερασιάς του Νομού Κιλκίς. Στην περιοχή του κοιτάσματος Στρατωνίου, όπου γίνεται εξόρυξη και εκμετάλλευση των μικτών θειούχων, υπάρχουν και μεγάλα αποθέματα σιδηροπυρίτη.

Τα Σιδηρονικελιούχα μεταλλεύματα απαντούν στη λεγόμενη ζώνη ανατολικής Ελλάδας και αναφέρονται με το όνομα λατερίτες. Η Ελλάδα είναι πλούσια στα μεταλλεύματα αυτά από τα οποία εξάγεται το νικέλιο και αποτελεί τη σημαντικότερη χώρα παραγωγής νικελίου της δυτικής Ευρώπης. Περιοχές που απαντούν τα μεταλλεύματα αυτά είναι οι παρακάτω: Εύβοια, Λάρυμνα, Αταλάντη, Τρίκαλα, Έδεσσα. Ένα μικρό κοίτασμα σιδερονικελιούχου μεταλλεύματος απαντά και στη Λέσβο. Από τα μεταλλεύματα αυτά εξάγεται το νικέλιο, το οποίο έχει διάφορες χρήσεις στη βιομηχανία αυτοκινήτων, αεροπλάνων, οικιακών συσκευών κ.τ.λ.

Εμφανίσεις χρυσού με ιδιαίτερο μεταλλευτικό ενδιαφέρον: Σημαντικές εμφανίσεις χρυσού με χαλαζιακές φλέβες απαντούν στην περιοχή Κιλκίς, Ποντοκερασιάς και χρήζουν περαιτέρω έρευνας. Εμφανίσεις χρυσού σε θειούχα μεταλλεύματα με ιδιαίτερη σημασία απαντούν στην περιοχή Στρατωνίου Χαλκιδικής, στο όρος Παγγαίο, στην περιοχή του όρους Σύμβολο Καβάλας και Θράκης. Επίσης θα πρέπει να ερευνηθούν και περιοχές για προσχωματικά κοιτάσματα χρυσού, όπως στο Γαλλικό Ποταμό, στη Νιγρίτα Σερρών και σε άμμους παράκτιων περιοχών.

Εμφανίσεις χαλκού: Πορφυρικά μεταλλεύματα χαλκού περιέχουν χαλκό και χρυσό και έχουν ιδιαίτερη οικονομική αξία. Ένα τέτοιο μετάλλευμα είναι το κοίτασμα στις Σκουριές Χαλκιδικής που περιέχει χαλκό και χρυσό. Μικρότερες εμφανίσεις χαλκούχων μεταλλευμάτων απαντούν και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, όπως π.χ. στο Περιβόλι Γρεβενών, και χρήζουν περαιτέρω έρευνας.

Εμφανίσεις χρωμίτη με ιδιαίτερο μεταλλευτικό ενδιαφέρον συνδέονται με τα υπερβασικά πετρώματα του Βούρινου Κοζάνης και του Δομοκού. Χρησιμοποιείται στη βιομηχανία χρωμιούχων πρώτων υλών.

Βιομηχανικά ορυκτά και πετρώματα: Πρόκειται για ορυκτά που μπορούν να ταξινομηθούν ανάλογα με τη χρήση τους σε άμμους χυτηρίων, δομικά υλικά, ηλεκτρονικές και οπτικές εφαρμογές, κεραμικά, λιπάσματα, ορυκτά για πολφό γεωτρήσεων, οπτικές χρωστικές ουσίες, πληρωτικά, φίλτρα, πολύτιμοι λίθοι, πρώτες ύλες υαλουργίας, πρώτες ύλες χημικής βιομηχανίας, πυρίμαχα υλικά, συλλιπάσματα.

Η νήσος Μήλος χαρακτηρίζεται από τη σημαντική παρουσία βιομηχανικών ορυκτών, τα οποία τυγχάνουν εκμετάλλευσης. Τα ορυκτά αυτά είναι ο μπεντονίτης, ο περλίτης, ο καολίνης, ο βαρύτης, ο χαλαζίας, ποζολάνες. Επίσης η νήσος Λέσβος είναι πλούσια σε εμφανίσεις βιομηχανικών ορυκτών όπως καολίνη, μπεντονίτη, περλίτη, τα οποία δεν έχουν τύχει καμμίας εκμετάλλευσης, αλλά έχουν καλές προοπτικές. Σημαντικές εμφανίσεις φωσφοριτών απαντούν στην Ήπειρο. Σημαντικές εμφανίσεις χαλαζία και χαλαζιοαστριοειδούς υλικού εντοπίζονται στο νησί Ίος. Κοιτάσματα μαγνησίτη απαντούν στην Εύβοια, τη Χαλκιδική και σημαντικά επίσης κοιτάσματα μαγνησίτη – χουντίτη στην περιοχή Νεράιδας Σερβίων Κοζάνης.

Βωξιτικά αποθέματα: Ο βωξίτης αποτελεί το κυριότερο μετάλλευμα παραγωγής αλουμινίου. Η Ελλάδα είναι πλούσια σε βωξίτη, οι σπουδαιότερες εμφανίσεις βωξίτη απαντούν στη ζώνη Παρνασσού – Γκιώνας και στη ζώνη ανατολικής Ελλάδας.

Ουρανιούχα μεταλλεύματα: Είναι γνωστή η χρήση του ουρανίου σε πυρηνικούς αντιδραστήρες για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και στην κατασκευή πυρηνικών όπλων. Οι σπουδαιότερες εμφανίσεις ουρανιούχων ορυκτών απαντούν στο Παρανέστι Δράμας και στη λεκάνη των Σερρών, όπου το ουράνιο απαντά στους λιγνίτες και στις ανθρακομιγείς αργίλους του Νεογενούς. Δεν πρόκειται για εμφανίσεις με μεγάλα αποθέματα, διότι είναι και μικρής περιεκτικότητας σε ουράνιο. Εμφανίσεις κυρίως θορίου και λιγότερο ουρανίου απαντούν στην περιοχή των λιμνών Πρέσπας Φλώρινας και χρήζουν περαιτέρω έρευνας.

Σημείωση 6:

Δ. Η πολυεθνική εταιρεία Eldorado Gold παίρνει τον εθνικό ορυκτό πλούτο μας έναντι αστείου τιμήματος και μη καταβάλλοντας τους φόρους που της αναλογούν. Ο ηρωϊκός αγώνας των κατοίκων της περιοχής.

Το μεταλλείο της Ολυμπιάδας με τα πολύ μεγάλα αποθέματα σε μεταλλεύματα : χρυσό, άργυρο, μόλυβδο και ψευδάργυρο βρίσκεται υπό τον έλεγχο της ιδιωτικής πολυεθνικής Eldorado Gold. Με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας είχε επιβληθεί η παύση εργασιών. Τελικά το Συμβούλιο της Επικρατείας ενέκρινε την συνέχιση των εργασιών. [Εδώ μπορείτε να διαβάσετε ένα άρθρο του Αρχιμ. Χριστόδουλου Αγγελόγλου σχετικά με την ολομέλεια του ΣτΕ και τις αποφάσεις έγκρισης των εργασιών κλπ Ο π. Χριστόδουλος έχει δώσει τον δικό του μεγάλο αγώνα δίπλα στους κατοίκους της περιοχή. Στο ίδιο blog θα βρείτε και παλαιότερες σχετικές ενημερώσεις].  Η εν λόγω εταιρεία προχωράει στην κατασκευή σήραγγας μήκους 9 χλμ που θα συνδέει τα κοιτάσματα της Ολυμπιάδας με το εργοστάσιο εμπλουτισμού που θα ανεγερθεί στην περιοχή Μάντεμ Λάκκου.  

Όπως είναι γνωστό -από την ενημέρωση και τις αντιδράσεις των κατοίκων- η Eldorado Gold εξαγόρασε -το 2012- την Ελληνικός Χρυσός (του Άκτωρα) σε ποσοστό 95%. Έτσι απέκτησε τα εξορυκτικά δικαιώματα σε μια έκταση 317.000 στρεμμάτων (μεταλλεία Σκουριών, Ολυμπιάδας, Στρατωνίου). Η “Ελληνικός Χρυσός” με ένα τίμημα περί των 11 εκατ.ευρώ (μόνο!) είχε αγοράσει -από το ελληνικό δημόσιο- τα εξορυκτικά δικαιώματα στην ανωτέρω περιοχή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε παράνομη τη μεταβίβαση εφόσον έγινε με απευθείας ανάθεση και πολύ κάτω από την αγοραία αξία. Μόνο στην περιοχή των Σκουριών τα βεβαιωμένα αποθέματα μεταλλευμάτων ανέρχονται σε 16 δις ευρώ!

Το ίδιο ισχύει και για το μεταλλείο Μαύρων Πετρών στο Στρατώνι. Στο Στρατώνι υπάρχουν άνω του 1 εκατ. τόνους μετάλλευμα (άργυρος, μόλυβδος, ψευδάργυρος).

Εδώ μπορείτε να δείτε την δράση ενός από τα πιο δυναμικά κινήματα πολιτών ενάντια στην Eldorado Gold. Δείτε το βίντεο αξίζει να ενημερωθούμε όλοι μας!. Πραγματικά συγκλονίζει ο ηρωϊσμός των κατοίκων της Ιερισσού, Μεγάλης Παναγιάς, Νέων Ρόδων και άλλων χωριών της βόρειο-Ανατολικής Χαλκιδικής. Η ολοκληρωτικού τύπου αντιμετώπιση των κυβερνώντων, του ελληνικού κράτους και των κατασταλτικών μηχανισμών ενάντια στους πολίτες είναι καταθλιπτική. Ωστόσο ο αγώνας τους -όπως τόσες άλλες φορές μάς έχει διδάξει η ιστορία- θα δικαιωθεί. Συγχαρητήρια στους αγωνιζόμενους συμπολίτες μας. 

Σε ενημερωτικό – επιστημονικό σύγγραμμά που κυκλοφορήθηκε από τους αγωνιζόμενους κατοίκους της περιοχής Μεγάλης Παναγιάς και των λοιπών χωριών και υπογράφει το ”Παρατηρητήριο Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων”, (σωματείο με έτος ίδρυσης το 2006) και υπό τον τίτλο ”Μια τεκμηριωμένη Πρόταση για αναστροφή της Σύμβασης της Ελληνικός Χρυσός‘‘ και υπότιτλο: ”Η Απάτη της Μεταλλουργίας Flash Smelting” αποδεικνύονται –συν τοις άλλοις- οι παράνομες μεθοδεύσεις της εταιρείας Ελληνικός Χρυσός για να πάρει την σχετική άδεια, οι χωρίς αιτιολόγηση απορριπτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας έναντι των αιτιάσων και του δικαστικού αγώνα των κατοίκων και το κυριότερο: η καταλήστευση του δημόσιου ορυκτού πλούτου της χώρας μας και η φυγάδευση αφορολόγητων κερδών για την εν λόγω εταιρεία που ξεπερνούν τα 13,68 δις ευρώ. 

Επιπλέον, η Eldorado Gold παραποίησε επιστημονικά δεδομένα της Outotec για να πετύχει έγκριση επενδυτικού σχεδίου ενώ σοβαρότατο ζήτημα υπάρχει και με την Περιβαλλοντική μελέτη. Το δε προηγούμενο σχήμα της εταιρείας ήτοι η TVX είχε καταδικαστεί δυο φορές για καταστροφή αρχαιοτήτων ενώ και η αρχική απόφαση (22.3.2007) της ΙΣΤ’ Εφορίας Αρχαιοτήτων ήταν απορριπτική για έναρξη εργασιών μεταλλείου χρυσού.

***

***

Ε. Απαιτείται προσοχή και σοβαρότητα στην χρηματική αποτίμηση του ορυκτού μας πλούτου.

Επανερχόμαστε τώρα στον ρεαλισμό και την επιστημονικότητα που θα πρέπει να μας διακρίνει όσον αφορά την εκτίμηση των αποθεμάτων των εν λόγω ορυκτών. Ο δρ. Πέτρος Τζεφέρης επισημαίνει ότι: 

-χρειάζεται προσοχή στην αποτίμηση του ορυκτού πλούτου σε χρηματική αξία καθώς η μεταλλευτική εκτιμητική είναι μια εξειδικευμένη επιστήμη. 

-στις εκτιμήσεις για την περιεχόμενη στα κοιτάσματα συνολική μεταλλική αξία με βάση τις τρέχουσες χρηματιστηριακές συναλλαγές των μετάλλων δεν έχουν -πολλές φορές- υπολογιστεί ενδεχόμενα σφάλματα στην αποτίμηση, σφάλματα που φορούν την αποτίμηση των οικονομικά εκμεταλλεύσιμων αποθεμάτων όταν επιλεγεί κι εφαρμοστεί συγκεκριμένη μέθοδος εκμετάλλευσης για συγκεκριμένο κοίτασμα, ούτε οι απώλειες επεξεργασίας του μεταλλεύματος (εμπλουτισμού, μεταλλουργίας κλπ.) με σκοπό την ανάκτηση συγκεκριμένου προϊόντος.

Για παράδειγμα, ο περίφημος χουντίτης/υδρομαγνησίτης στα Λεύκαρα Κοζάνης, ακατέργαστος έχει αξία 30-40 ευρώ ενώ κατεργασμένος με πολλές χρήσεις ως πληρωτική ή χρωστική ύλη, 300 ευρώ. Και από τα δύο όμως νούμερα πρέπει να αφαιρεθούν τα κόστη εξόρυξης και επεξεργασίας αντίστοιχα.

-Κι ακόμη σε όλους τους παραπάνω υπολογισμούς γίνεται ένα λογικό άλμα, προεξοφλούμε δηλαδή ότι θα καθετοποιήσουμε την παραγωγή και θα έχουμε τελικά προϊόντα με την μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία. Αυτό μπορεί να είναι το δέον γενέσθαι δεν αποτελεί όμως το σύνηθες.  Ο βωξίτης, για παράδειγμα, και οι πάνω από 2 εκατ. τον. που εξορύσσονται ετησίως, στην μεγαλύτερη βωξιτοπαραγωγό χώρα της ΕΕ, την Ελλάδα μας, δεν οδηγούνται όλοι στην καθετοποιημένη παραγωγή αλουμινίου αλλά πάνω από 800 χιλ. εξάγονται αυτούσιοι χωρίς επεξεργασία. Το ίδιο συμβαίνει και στα περισσότερα βιομηχανικά ορυκτά και φυσικά στο λιγνίτη που ούτως ή άλλως οδηγείται στους ΘΗΣ της ΔΕΗ ΑΕ και δεν τιμολογείται.

Η Ελλάδα είναι από τις μεγαλύτερες βωξιτοπαραγωγές χώρες στον κόσμο και 1η στην Ευρώπη.

– Στην περίπτωση της γεωθερμίας, ελλείψει περιεχομένου μετάλλου, έχει αποφευχθεί η προσπάθεια αποτύπωσης της προσδοκώμενης αξίας του ενεργειακού ρευστού πριν την αξιοποίησή του. Τέλος, στα κοιτάσματα πετρελαίου-φυσικού αερίου τα προβλήματα εκτίμησης είναι ακόμη δυσκολότερα, ελλείψει ερευνητικών δεδομένων, διότι το ελληνικό υπέδαφος χαρακτηρίζεται ως ανεξερεύνητο (terra incognita!), στο οποίο έχουν γίνει συνολικά ελάχιστες γεωτρήσεις (180 περίπου αν σκεφτεί κανείς ότι μόνο στην Αλβανία έχουμε πάνω από 2.500) ενώ οι σεισμικές έρευνες που κι αυτές μόνο για το Ιόνιο έχουν προκηρυχθεί, δεν επιτρέπουν ασφαλείς εκτιμήσεις.

Για την Ενωμένη Ρωμιοσύνη
Αντώνιος Καλόγηρος
οικονομολόγος-εκπαιδευτικός

Το αλίευσα ΕΔΩ

Η Βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα

‘’Με την ανάπτυξη βαρειάς βιομηχανίας η Ελλάδα θα γίνει εθνικά και οικονομικά πραγματικά ελεύθερη’’ έγραφε ο Δ.Μπάτσης στο επίκαιρο ακόμη και σήμερα έργο του ‘’Η Βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα’’.

 Μετά τον πόλεμο και τον εμφύλιο σπαραγμό οι Έλληνες επιστήμονες έθεσαν τα θεμέλια για την ανάπτυξη βαρειάς βιομηχανίας στην Ελλάδα και την ανάπτυξη της οικονομίας της. Την ανάπτυξη αυτή κάποιοι δεν την ήθελαν…

 Στο πρώτο μας άρθρο είχαμε αναφερθεί στη υφέρπουσα –στο μεγαλύτερο τμήμα του ελληνικού λαού- άποψη ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα χωρίς αξιόλογο ορυκτό πλούτο, επαρκές επιστημονικό δυναμικό κλπ. Η πραγματικότητα όμως είναι τελείως διαφορετική και φρόντισαν κάποιοι (ξένες δυνάμεις και η παγκόσμια ελίτ) να την διαστρεβλώσουν πλήρως και να μας υποβάλλουν σε μια προπαγάνδα που διαιωνίστηκε, μέχρι πριν λίγα χρόνια. Μια προπαγάνδα περί μίας μικρής χώρας, κυρίως αγροτικής, με ανεπαρκείς ενεργειακούς πόρους, χωρίς ορυκτό πλούτο  και επομένως ‘’στρώσανε’’ έτσι το χαλί για να είμαστε εσαεί δανειζόμενοι, υποανάπτυκτοι βιομηχανικά και εισαγωγείς προϊόντων από βαρειά βιομηχανικών έως και σπίρτων! σήμερα από τις πολυεθνικές του εξωτερικού.

Όπως είχαμε επισημάνει στο ανωτέρω άρθρο μας όμως, η Ελλάδα είναι μια χώρα πάμπλουτη σε ορυκτό πλούτο, με τεράστια ενεργειακά αποθέματα (τουλάχιστον 10 δις. βαρέλια πετρέλαιο, 3,5 τρις. m³  φυσικό αέριο, 7 δις τόνους λιγνίτες, βωξίτες, χρυσό, χρώμιο, νικέλιο, άργυρο κλπ ακόμη και ουράνιο). Παράλληλα τα εδάφη της προς καλλιέργεια είναι πάνω από 40 εκατ. στρέμματα κι απ’ αυτά καλλιεργούνται τα μισά. Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα στην Ευρώπη σε υδρενεργειακές δυνατότητες και τόσα άλλα…

Όλα τα ανωτέρω και πολλά περισσότερα ήταν και είναι γνωστά στον επιστημονικό χώρο της πατρίδας μας. Το εξαίσιο ελληνικό ανθρώπινο επιστημονικό δυναμικό –φέροντας στο dna του- την γνώση, την μελέτη, τους κόπους του Αριστοτέλη, του Σωκράτη, του Πυθαγόρα, του Δημόκριτου, του Αναξαγόρα στάθηκε μέχρι σήμερα –αναφερόμαστε στους καλοπροαίρετους και με αγάπη για την πατρίδα τους επιστήμονες- αντάξιο των απαιτήσεων της σύγχρονης εποχής.

Η εφαρμογή αυτής της επιστημονικής γνώσης μπόρεσε –κυρίως την εικοσαετία του οικονομικού θαύματος της Ελλάδας 1952-1972- να βάλει τις βάσεις μιας βαρειάς βιομηχανίας που θα οδηγούσε με τη σειρά της στην ανάπτυξη ελαφριάς βιομηχανίας, βιοτεχνίας, θα συνέβαλε στην ανάπτυξη και πλήρη εκσυγχρονισμό της γεωργιο-κτηνοτροφίας και θα καθιστούσε την Ελλάδα μας οικονομικά ανεξάρτητη και ελεύθερη. Αυτό όμως δεν έπρεπε να γίνει. Και αυτοί οι επιστήμονες –ή κάποιοι από αυτούς- δεν έπρεπε να υπάρχουν διότι έπλητταν τα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων και της παγκόσμιας ελίτ.

Στο άρθρο μας σήμερα θα γνωρίσουμε έναν τέτοιο επιστήμονα, ο οποίος διέπρεψε με τις οικονομικές του μελέτες αλλά και ως διευθυντής επιστημονικού περιοδικού στο οποίο συγκεντρώνονταν άρθρα και μελέτες σχετικά με την μεταπολεμική εκβιομηχάνιση και ανάπτυξη της οικονομίας της Ελλάδα μας. Πρόκειται για τον Δ. Μπάτση.

 ***

 Το 1947 υπήρξε μια χρονιά ορόσημο για το επιστημονικό δυναμικό της πατρίδας μας, είτε κάποιοι από αυτούς επέλεγαν να ανήκουν στη ”δεξιά” είτε στην ”αριστερά”. Η χώρα μας είχε αφήσει πίσω τα μαύρα χρόνια της κατοχής και επιστήμονες υψηλού κύρους είχαν ιδρύσει το σωματείο ”Επιστήμη-Ανοικοδόμηση”  με σκοπό -σύμφωνα με το καταστατικό του- την έρευνα και μελέτη οικονομικών, τεχνικών και κοινωνικών προβλημάτων που θα υπηρετήσουν την ανόρθωση και ανοικοδόμηση της (χώρας μας).

Στο Διοικητικό συμβούλιο του σωματείου ”Επιστήμη-Ανοικοδόμηση” (“ΕΠ-ΑΝ”) ανήκαν προσωπικότητες από τον Πανεπιστημιακό χώρο και αυτόν του Πολυτεχνείου ως οι: Νικ.Κιτσίκης, Ι.Δεσποτόπουλος, Άγγελος Αγγελόπουλος και άλλοι. (1)

Μεταξύ αυτών και ο νομικός και οικονομολόγος Δημήτρης Μπάτσης (2) ο οποίος τότε ήταν γραμματέας της ”ΕΠ-ΑΝ” και διευθυντής του επιστημονικού περιοδικού ”Ανταίος” (εκδόθηκε τα έτη 1945-1947 και 1948-1951). Το 1947 ο Δημήτρης Μπάτσης εκδίδει την εργασία του υπό τον τίτλο: ”Η Βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα”. Ο πρόλογος του βιβλίου γράφτηκε από τον τότε Πρύτανη του Πολυτεχνείου κ. Νικ. Κιτσίκη. 

Το πόνημα του Δ. Μπάτση

Στην εισαγωγή της δεύτερης έκδοσης του εν λόγω βιβλίου (1977), η Έλλη Παππά γράφει μεταξύ άλλων -μεταφέρω κάποια αποσπάσματα που μας βοηθούν να αντιληφθούμε τη σημαντικότητα του πονήματος- (οι υπογραμμίσεις δικές μας): 

”…αγνοήθηκε και στην Ελλάδα και έξω αυτή η μελέτη που, ωστόσο, ήτανε πρωτοποριακή για τον καιρό της και είναι πολύτιμη και σήμερα. Ο αναγνώστης του 1977 (σημ. είναι το έτος της επανέκδοσης του βιβλίου ακολούθησε αυτή του 2004) δε θα δυσκολευτεί να αναγνωρίσει πως σ’ αυτή τη μελέτη του 1947 έχουν τεθεί τα βασικά προβλήματα ανάπτυξης μιας χώρας εξαρτημένης και υπανάπτυκτης, χώρας ”περιφερειακής”, όπως θα λέγαμε σήμερα, και προτείνονται λύσεις επιστημονικά θεμελιωμένες και, μαζί, συγκεκριμένες…”

και αλλού συνεχίζει: ”…και πως ο δρόμος που άνοιγε πιά για τον τόπο, για την εθνική ύπαρξη και ανάπτυξη ήταν ο δρόμος που οδηγούσε…στην αυτόνομη βιομηχανική ανάπτυξη, στη θεμελίωση των υλικών προϋποθέσεων της ανεξαρτησίας…”

***

Ο Δ. Μπάτσης

Ο ίδιος ο Δημήτριος Μπάτσης γράφει δυο λόγια, πριν εκθέσει τη μελέτη του. Μεταφέρουμε κάποια αποσπάσματα (οι υπογραμμίσεις δικές μας): 

‘‘Η εργασία μου αυτή γράφτηκε με τη βέβαιη προοπτική πως παρ’ όλα τα εμπόδια και παρ’ όλες τις πολύμορφες επεμβάσεις, ο ελληνικός λαός που αγωνίστηκε ηρωϊκά και έδιωξε τον ξένο κατακτητή, θ’ ανοίξει και πάλι με τον αγώνα του διάπλατα το δρόμο για τη δημοκρατική ανοδική πορεία του και θ’ αρχίσει με τον ίδιο ενθουσιασμό, με την ίδια ορμή και αυτοθυσία να χτίζει την ερειπωμένη από τη φασιστική κατοχή και τον εμφύλιο πόλεμο πατρίδα μας.

Η Ελλάδα θα γίνει και εθνικά και οικονομικά πραγματικά ελεύθερη. Μόνον τότε και η ανοικοδόμηση θα γίνει από το Λαό και για το Λαό. Θα σπάσουν τα δεσμά και θ’ αλλάξει ριζικά η διάρθρωση της σημερινής οικονομίας μας, θ’ ανοίξει ο δρόμος για να λυτρωθούν οι παραγωγικές δυνάμεις της νεοελληνικής κοινωνίας.

Και ο δρόμος αυτός μάς οδηγεί στην ορθολογιστική οργάνωση και στη σχεδιασμένη ανάπτυξη της εθνικής μας οικονομίας, στη δημιουργία ανώτερης τεχνικής βάσης, στη γοργή συσσώρευση των οικονομικών μέσων για ν’ ανθίσει και σ’ εμάς γερή, προοδευμένη κοινωνική ζωή.”

Την αξιοποίηση των λιγνιτών είχε αναλύσει ο Δ. Μπάτσης.

Στη μελέτη του αυτή ο Δ. Μπάτσης -όπως έχει γίνει έως τώρα αντιληπτό- καταπιάνεται με το πως η Ελλάδα θα εκμεταλλευθεί όλες τις πλουτοπαραγωγικές της ικανότητες [Ι.Λιγνίτες, ΙΙ.Υδρενεργειακή αξιοποίηση], πως θα κατασκευάσει και λειτουργήσει βαρειά μεταλλουργική βιομηχανία [Ι. Μεταλλουργία (αλουμινίου, μαγνησίου, χρωμίου, μαγγανίου, νικελίου, χαλυβουργία] και χημική βιομηχανία [αζώτου και λιπασμάτων, καυστικής και ανθρακικής σόδας, χλωριούχων προϊόντων, χαρτοπολτού, τσιμέντου, ανθρακασβεστίου].

Επιπλέον, στην ανωτέρω μελέτη αναπτύσσεται το οικονομικό σχέδιο για τη δημιουργία και ανάπτυξη της βαρειάς βιομηχανίας. Ιδού κάποιες ενότητες (αρίθμηση βιβλίου): [ ΙΙ. Η σχεδιασμένη οικονομία και η εκβιομηχάνιση στην άμεση μεταβατική περίοδο. Η βαρειά βιομηχανία ένα από τα βασικά καθήκοντα. Ι. Η ενεργειακή βάση. 2. Συστηματική συγκρότηση και οργάνωση για την παραγωγή, τη διανομή και την κατανάλωση ενέργειας. ΙΙ. Η θεμελίωση και η ανάπτυξη των κλάδων της βαρειάς βιομηχανίας (χρονική και γεωγραφική κλιμάκωση, στάδια ανάπτυξης κλπ)].

Στο τρίτο μέρος της μελέτης του ο Δ. Μπάτσης γράφει για την:  Εκβιομηχάνιση και Βιωσιμότητα [εσωτερική αγορά, ανάλυση και σχηματισμός της αξίας, καθαρό εισόδημα και μέθοδος υπολογισμού για την παραγωγικότητα, απασχόληση και παραγωγική αποτελμάτωση κ.α.]

Η μελέτη του Δ. Μπάτση περιέχει: Α. πίνακες με την παραγωγή φυσικών μεταλλευμάτων, πίνακες αποθεμάτων (π.χ. λιγνίτη κ.α. ορυκτών με γεωγραφικό και ποσοτικό προσδιορισμό), πίνακες υπολογισμού για το δυναμικό της παροχής υδραυλικών δυνάμεων, πίνακες με στοιχεία κόστους, εξέλιξης της μελλοντικής ηλεκτρικής ενέργειας κ.α. Β. πλήρη βιβλιογραφία (ελληνική και ξένη) Γ. Προσθήκες και παρατηρήσεις.

Πλέον των ανωτέρω, που αποδεικνύουν ότι από τότε (1947) η Ελλάδα είχε όλες τις προϋποθέσεις (ορυκτό πλούτο, ενεργειακό δυναμικό, επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό) να αναπτύξει μια πλήρη, αυτόνομη και δυναμική βαρειά βιομηχανία που θα οδηγούσε στην οικονομική ανεξαρτησία την πατρίδα μας, ο Δ. Μπάτσης προβαίνει και σε σημαντικές αποκαλύψεις. Για παράδειγμα αναφέρεται στη σύμβαση Κούπερ. 

Στη σελίδα 92-94 ο Δ. Μπάτσης γράφει γι’ αυτή σχετικά: 

”Η σύμβαση αυτή, που έγινε γνωστή με το όνομα Κούπερ, συνομολογήθηκε για διάρκεια 70 ετών ως το 2010 μ.Χ.! Δίνει αποκλειστικό δικαίωμα εκμετάλλευσης της δύναμης των νερών του ποταμού Αχελώου στις θέσεις Κρεμαστά, Πρεβέντζα, Κριεκούκι, και των παραποτάμων Μέγδοβα, Αγραφιώτικου, Ασπροπόταμου, δικαίωμα ίδρυσης υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων για παραγωγή ηλεκτρενέργειας και εγκαταστάσεων μεταφοράς ενέργειας στα κέντρα κατανάλωσης, δικαίωμα χρησιμοποίησης της ενέργειας που θα παραχθεί για τις ηλεκτροχημικές και ηλεκτρομεταλλουργικές βιομηχανίες που θα ιδρύσει η ανάδοχος εταιρεία. Τέλος δικαίωμα μεταφοράς και χρησιμοποίησης της ηλεκτρενέργειας για φωτισμό και κίνηση σε άλλες περιοχές (άρθρο 1 της σύμβασης παράγρ.1 εδάφια α’-ζ’)

Προβλέπεται η αναγκαστική απαλλοτρίωση των εδαφών που είναι απαραίτητα για την εκτέλεση της σύμβασης, η σύσταση δουλειών, η χρησιμοποίηση δωρεάν δημόσιων κτημάτων, η προμήθεια δωρεάν οικοδομικών υλικών και κοιτασμάτων από λατομεία κρατικά (άρθρο 4 σύμβασης), ατέλειες και αφορολόγητο για εισαγωγή των υλικών της…”

Λίγο παρακάτω ο Δημ. Μπάτσης κάνοντας σχολιασμό της σύμβασης Κούπερ γράφει:

”Εδώ πρέπει να τονίσουμε ξανά προς αυτούς τους τεχνικούς και οικονομολόγους, ότι όσο απαραίτητο είναι για τη χώρα μας να αξιοποιηθεί ο πλούτος της, άλλο τόσο καταστροφικό είναι η εκτέλεση της αξιοποίησης να γίνει από τους διεθνείς οργανισμούς του μονοπωλιακού κεφαλαίου. Η αιτία είναι ολοφάνερη αν σταθούμε στη διαλεκτική τοποθέτηση του ζητήματος: σκοπός στρατηγικός της αξιοποίησης είναι να αποδεσμευθούν οι παραγωγικές δυνάμεις από τα δεσμά του ξένου κεφαλαίου που χρησιμοποιεί τον τόπο μας για πεδίο ιμπεριαλιστικής δράσης και να ανασυντεθούν σε μια ανώτερη μορφή παραγωγικής δράσης που είναι αναντίρρητα η σοσιαλιστική.”

***

Με το ανωτέρω άρθρο θελήσαμε να κάνουμε μια πρώτη, ”επιγραμματική” παρουσίαση του- τεραστίας εθνικής σημασίας πονήματος του Δ. Μπάτση-. Σε μελλοντική ανάρτησή μας θα αναφερθούμε στον κυρίως πρόλογο της μελέτης από τον Πρύτανη του Πολυτεχνείου Νικ. Κιτσίκη.

Κλείνουμε με ένα μικρό απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου, από τον ίδιο τον Δ.Μπάτση (οι υπογραμμίσεις δικές μας): 

”…οι οικονομικές σχέσεις με το εξωτερικό θα επηρεαστούν ριζικά αν θα ιδρυθούν οι βιομηχανίες αυτές την Ελλάδα: α) Γιατί τότε η εισαγωγική μας πολιτική θ’ αφορά περισσότερο εμπορεύματα που δε θα μπορούν ακόμα να παραχθούν στον τόπο (ορισμένες μηχανές εργοστασίων, μεταφορικά μέσα κλπ) και λιγότερο μισο-κατεργασμένες πρώτες ύλες ή σχεδόν ακατέργαστα βοηθητικά προϊόντα και καύσιμα, που σήμερα η εισαγωγή τους όχι μόνο βαραίνει καταθλιπτικά το εμπορικό ισοζύγιο πληρωμών μα και αποτελεί μια από τις βάσεις της εξάρτησης της οικονομίας από την αγορά του εξωτερικού… β) Γιατί τα ξένα δημόσια κ.α. δάνεια και οι πιστώσεις μπαίνουν σε μια ολότελα διαφορετική βάση αν έχουμε βαρειά βιομηχανία στον τόπο μας. Μπορούμε να διαπραγματευθούμε στο βαθμό που είναι αναγκαία, σαν χώρα ανεξάρτητη με ισότιμους όρους στις συναλλαγές με το εξωτερικό. Με τον τρόπο αυτό θ’ αντιμετωπίσουμε ρεαλιστικά και αποτελεσματικά σαν ανεξάρτητη χώρα τους οργανισμούς του διεθνούς μονοπωλιακού κεφαλαίου που θα είχαν τη διάθεση να εξαντλήσουν σε βάρος μας κάθε οικονομική και πολιτική πίεση για να μάς υποτάξουν στην κυριαρχία τους.” 

Σημείωση 1: Πρόκειται πραγματικά για ένα σύνολο σπουδαίων ανθρώπων και επιστημόνων που προσέφεραν πολλά με τις μελέτες και τα έργα τους. Αναφέρουμε μεταξύ άλλων: τον Σταύρο Κατράκη καθ. του Πολυτεχνείου με το έργο του ‘’Ορυκτός Πλούτος και Οικονομική Ανάπτυξη της χώρας’’ 1965, τον Δ. Κίσκυρα γεωλόγο-γεωφυσικό, τον Σ. Μάξιμο,  τον Σταύρο Ν. Σταυρόπουλο μηχανικό, τον Ι.Ζαχαρόπουλο γεωπόνο, τον Ευάγγελο Πάσκο, τον Σωκράτη Καλογερέα και τόσων άλλων (βλέπε και ‘’Ανταίος’’ τόμοι Α και Β, Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό αρχείο, Αθήνα 2000)

Σημείωση 2: Στις 23.10.1951 ο Δ. Μπάτσης συλλαμβάνεται από την γενική ασφάλεια Πειραιώς. Στις 8.1.1952 μεταφέρεται στο Υπ. Εσωτερικών, όπου τον ανακρίνει ο ίδιος ο Υπουργός Κ. Ρέντης. Είχαν προηγηθεί στις 14.11.1951 συλλήψεις στελεχών του Κ.Κ.Ε. που είχαν ”κατασκοπευτική” δραστηριότητα. Πρόκειται για ασυρμάτους που είχαν ανακαλυφθεί στη Γλυφάδα και στην Καλλιθέα. Ο Δ. Μπάτσης δέχεται πιέσεις να δεχτεί ότι είναι ο συνδετικός κρίκος στην ”υπόθεση των ασυρμάτων” και στην ”υπόθεση της αεροπορίας”. Στις 18.1.1952 πραγματοποιούνται νέες συλλήψεις και εκτοπίσεις αριστερών. Την ίδια ημέρα ο Υπ. Εσωτερικών Κ. Ρέντης ανακοινώνει ότι παραπέμπονται στο Διαρκές Στρατοδικείο Αθηνών ερήμην -η εκτός Ελλάδος- ηγεσία του Κ.Κ.Ε., ο Ν. Μπελογιάννης, η Έλλη Ιωαννίδου, ο Δ. Μπάτσης, ο Αργυριάδης, Καλούμενος κ.α.

Στις ανακρίσεις παίρνουν μέρος και οι Αμερικάνοι, ο Τόμ Καραμπεσίνης είναι σε διαρκή επαφή με την Γενική Ασφάλεια. Στις 15.2.1952 ξεκινάει η δίκη των 29 κατηγορουμένων, μεταξύ αυτών και του Δ. Μπάτση. Για τον Δ. Μπάτση, ουσιαστικά δεν υπήρχε κατηγορία. Όπως παραδέχθηκε και κατέθεσε ο Διευθυντής της Αστυνομίας Πανόπουλος ο Μπάτσης δεν ήξερε τίποτε για τους ασυρμάτους, το μόνο γεγονός είναι ότι πήρε χρήματα από το Κ.Κ.Ε. μέσω ενός ναυτικού και τα παρέδωσε σε μια συγκατηγορούμενή του. Ο Υπ. Κ. Ρέντης και ο Πανόπουλος είχαν υποσχεθεί στους συνηγόρους του Δ. Μπάτση και στη σύζυγό του Λίλιαν ότι δεν θα εκτελεστεί αν βοηθήσει στην ανάκριση.

Στις 1.3.1952 εκδίδεται η απόφαση βάσει της οποίας οκτώ παραπέμπονται για εκτέλεση, μεταξύ αυτών και ο Δ. Μπάτσης. Ο πατέρας του Δ. Μπάτση, Ναύαρχος Αντώνιος Μπάτσης επιδιώκει να συναντήσει τον Βασιλέα Παύλο και να ζητήσει χάρη, εκείνος δεν τον δέχεται. Στις 28.3.1952 συνεδριάζει το Συμβούλιο Χαρίτων. Ο Υπ. Δικαιοσύνης Δημ. Παπασπύρου δηλώνει: ”…περί το μεσονύκτιο έμαθα ότι υπήρξε ομόφωνα απορριπτική η γνωμάτευση…”. Το Παλάτι αφήνει να προχωρήσουν οι εκτελέσεις. Ο Υπ. Δικαιοσύνης πήγε να κοιμηθεί σε ξενοδοχείο στην Κηφισιά και τα ίχνη του χάνονται για την ημέρα εκείνη. Ο άρρωστος πρωθυπουργός Νικ. Πλαστήρας, σε δύο δημοσιογράφους που έφτασαν στο κρεβάτι του, είπε: «Παιδιά , έχετε το νου σας. Αυτή τη νύχτα, οι σκοτεινές δυνάμεις φοβάμαι πως θα τον φάνε τον Μπάτση….».

Στις 30 Μαρτίου 1952 και ώρα 2:00 π.μ. ξεκινάει η διαδικασία εκτέλεσης όπου θα λάβει χώρα λίγο μετά. Σημειωτέων ότι η εκτέλεση έγινε ημέρα Κυριακή τα ξημερώματα, ημέρα κατά την οποία ούτε οι κατοχικές δυνάμεις των Γερμανών-ναζί στην Ελλάδα δεν έκαναν εκτελέσεις.  Ο Δ. Μπάτσης… δεν είναι πλέον εν ζωή.

Ο Δ. Μπάτσης με την σύζυγό του Λίλιαν

Ιδιαιτέρας σημασίας υπήρξαν τα όσα φανέρωσε, για γεγονότα πριν, και μετά την εκτέλεση του Δ. Μπάτση η σύζυγός του κα Λίλιαν Μπάτση. Σε επιστολή της προς τον τύπο, μετά την εκτέλεση η κα Λίλιαν Μπάτση αποκαλύπτει, μεταξύ άλλων: ”… Επί παρουσία του Υπουργού, ο κ. Πανόπουλος είπεν ότι η μετάνοια του ήταν ειλικρινής και ότι εβοήθησεν την ανάκρισιν. Ακόμα και μετά την εις θάνατον καταδίκην, ο κ.Ρέντης (Υπ. Εσωτερικών) με διαβεβαίωσεν ότι είχε αναλάβει ρητήν υποχρέωσιν απέναντι του συζύγου μου και ότι αυτός έσωσεν τον φονέα του υπουργού Λαδά και τον περίφημον Μπέρμαν, μόνον και μόνον διότι εβοήθησαν είς την ανάκρισιν θα έσωζε οπωσδήποτε τον σύζυγό μου…”.

Ο δε πατέρας του Δ. Μπάτση, Ναύαρχος Αντώνιος Μπάτσης, προσυπογράφοντας τα όσα καταθέτει η νύφη του κα Λίλιαν Μπάτση συμπληρώνει: ”…προσθέτω ότι μετά την υπό ενός ψήφου απόρριψιν αιτήσεως χάριτος του υιού μου από το Συμβούλιον Χαρίτων, ανέμενον ότι η ανέκαθεν αφοσίωσις μου προς τους βασιλείς, δι ους και μόνον εξωρίσθην και εφυλακίσθην, και οι πολυετείς υπηρεσίαι μου προς το έθνος θα συνετέλουν ώστε το πλήγμα που υπέστην μετά την σύλληψιν και καταδίκην του υιού μου να μη συνεπληρούτο με την θανατικήν εκτέλεσίν του.”

Η άνανδρη εκτέλεση των τεσσάρων, μεταξύ αυτών και του Δ. Μπάτση.

Ο Υπ. Εσωτερικών Κ. Ρέντης στέλνει επιστολή προς τον τύπο όπου λέει: ”…κατά μίαν περίοδον εσχηματίσθη η εντύπωσις ότι ο κατηγορούμενος Μπάτσης υπήρξε ειλικρινής και ανεκοινώθη τούτο εις την σύζυγό του… Βραδύτερον όμως διεπιστώθη εξ’ εγγράφων στοιχείων ότι η εντύπωσις αυτή ήτο εσφαλμένη… Επειδή ετελούσαμε με την πεποίθησιν ότι ο κατηγορούμενος αποκρύπτει ουσιώδη περιστατικά…”.

Και η κα Λίλιαν Μπάτση στέλνει το αξιοπρεπές σημείωμα στον αναξιοπρεπή υπουργό:

«Ως υπουργός των Εσωτερικών και προϊστάμενος κατά συνέπειαν των Αστυνομικών Αρχών, ανέλαβε την ρητήν υποχρέωσιν απέναντί μου να σώσει τον σύζυγό μου, έναντι τιμήματος βαρβάτου. Εμείς όμως είμεθα συνεπείς απέναντί του. Πληρώσαμε με την ανθρωπίνη αξιοπρέπειά μας. Αυτό το τίμημα εζητήθη».

Σχεδιάγραμμα με τον τόπο και τρόπο εκτέλεσης του Δ. Μπάτση και των Ν. Μπελογιάννη, Η. Αργυριάδη και Ν. Καλούμενου.

Στο βιβλίο του  “Μαρτυρίες για τον Εμφύλιο και την Ελληνική Αριστερά” ο Στέλιος Κούλογλου γράφει πως: ‘’…Κατά την άσκηση των καθηκόντων του, ως υπουργού Εσωτερικών στην κυβέρνηση Νικολάου Πλαστήρα, την περίοδο της δίκης του Νίκου Μπελογιάννη και του Δημήτρη Μπάτση, σύμφωνα με την μαρτυρία του Ανδρέα Ιωσήφ, υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ, μετήλθε ανήθικων μεθόδων εις βάρος της συζύγου του Μπάτση με πρόσχημα την σωτηρία αυτού από το εκτελεστικό απόσπασμα…’’

[πηγές για τη σημείωση (2), βιβλιογραφία: α. Λίλιαν Μπάτση ”Βαρύτατο τίμημα 1941-1952”, εκδ.Δωδώνη,  β. Στέλιος Κούλογλου “Μαρτυρίες για τον Εμφύλιο και την Ελληνική Αριστερά” (συλλογικό έργο, βιβλιοπωλείο της Εστίας (2005)), γ. Σπύρου Λιναρδάτου ”Από τον Εμφύλιο στη Χούντα 1963-1967”. Διαδικτυακές:  Ποιμενικός αυλός]

Για την Ενωμένη Ρωμιοσύνη

Αντώνιος Καλόγηρος

οικονομολόγος-εκπαιδευτικός

Το αλίευσα ΕΔΩ