Η Κίνα σε αγοραστικό παροξυσμό

• Δημήτρης Μαυρίδης

Ενώ ο κόσμος ολόκληρος βυθίζεται κάθε μέρα περισσότερο μέσα στις περιοριστικές προσπάθειες για να ξεπεραστεί η οικονομική κρίση και να επανέλθει η περιπόθητη ανάπτυξη, η Κίνα πραγματοποιεί το πανηγύρι των αγορών που της επιτρέπει το τεράστιο απόθεμα κεφαλαίου που έχει συσσωρεύσει. Αυτό υπολογίζεται σε περίπου 3 τρισεκατομμύρια δολάρια. Παρατηρούμε λοιπόν όχι μόνο την μεταφορά της μεταποιητικής δραστηριότητας από τις μέχρι σήμερα αναπτυγμένες οικονομίες του δυτικού κόσμου στην Ανατολική Ασία, αλλά ταυτόχρονα και την αποδυνάμωση των δυτικών οικονομιών με την πτώση των τιμών που ευνοεί την ασιατική χώρα να αποκτήσει πρώτες ύλες και προηγμένες βιομηχανικές εταιρείες με παγκόσμια προβολή.
Εκτός από τον άνθρακα, τον χαλκό και τα σιδηρούχα μεταλλεύματα που κυριολεκτικά στραγγίζει η Κίνα από τις παραγωγικές χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Αμερικής φαίνεται ότι και η αγορά ακινήτων θα κατακλυστεί από κινέζικα συμφέροντα σε τόπους όπως η Αυστραλία, η Σινγκαπούρη και ο Καναδάς. Πρόσθετα, η ελκυστική αμερικανική αγορά ακινήτων αναμένεται ότι θα συγκεντρώσει το ενδιαφέρον των Κινέζων. Φυσικά, ό,τι έχει σχέση με ενέργεια ενδιαφέρει τη χώρα που έχει προαγοράσει την παραγωγή του υπεδάφους (65% από τα σιδηρούχα μεταλλεύματα και 40% του χαλκού και του αλουμινίου σε παγκόσμια κλίμακα). Νέα μεταλλεία εμφανίζονται παντού από τη Ζάμπια μέχρι το Περού, ενώ οι γεωτρήσεις για πετρέλαιο γίνονται σε χώρες όπως η Αιθιοπία, το Καζακστάν και το Σουδάν. Παρά τα πολιτικά προβλήματα και τον κίνδυνο να κατηγορηθεί ως νέα αποικιακή δύναμη, η Κίνα πρωτοστατεί στην εκμετάλλευση των πρώτων υλών σε πολλές αφρικανικές και ασιατικές χώρες.
Μακριά φαίνεται να είναι οι αναμνήσεις από τους λιμούς που τυραννούσαν τον κινέζικο πληθυσμό κατά τους δύο προηγούμενους αιώνες. Ωστόσο, παρά την προσπάθεια για εθνική παραγωγή και αποφυγή της εξάρτησης της χώρας από την ξένη παραγωγή τροφίμων, η κινέζικη ανάπτυξη έχει γιγαντώσει τις ανάγκες της χώρας σε διατροφή. Αγροτικά προϊόντα εισάγονται από τις ΗΠΑ, ενώ τεράστιες ποσότητες κρεάτων αναζητούνται σε όλο τον κόσμο.
Οπωσδήποτε, η εικόνα για την Κίνα που κυριαρχεί στον αναπτυγμένο κόσμο δεν ικανοποιεί την κινέζικη κυβέρνηση. Έτσι, οι λίστες αγορών των Κινέζων αρχίζουν να περιλαμβάνουν εταιρείες και δραστηριότητες από τον χώρο των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Παράλληλα, αναπτύσσονται οι τεχνικές δυνατότητες των κινέζικων μέσων, ώστε να υποστηριχθεί κατάλληλα το παγκόσμιο σύστημα πληροφόρησης που φιλοδοξεί να αποκτήσει η Κίνα. Χαρακτηριστική είναι η ανάπτυξη του κινέζικου κινηματογράφου με παραγωγές που βασίζονται στην κινεζική πολιτισμική παράδοση και την κινέζικη ιστορία. Χαρακτηριστικές είναι επίσης οι προσπάθειες των Κινέζων για μια θέση στον οργανωμένο μαζικό αθλητισμό με την αγορά διάσημων παικτών και αθλητών.
Το τεράστιο απόθεμα της Κίνας σε σκληρό νόμισμα της επιτρέπει να πραγματοποιεί και εκτεταμένα επενδυτικά προγράμματα κυρίως με την αγορά επιχειρήσεων και βιομηχανιών σε όλο τον κόσμο. Ειδικά, η Ευρώπη και κυρίως η Ευρωπαϊκή Ένωση δέχονται κινέζικες επενδύσεις, οι οποίες ξεκίνησαν από περιορισμένα ποσά, αλλά αυξάνονται ραγδαία και παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη εκατοστιαία αύξηση από όλα τα κονδύλια που διαθέτουν οι Κινέζοι για επενδύσεις σε όλο τον κόσμο. Βέβαια, το 2009 από τα 12,5 περίπου τρισεκατομμύρια δολαρίων που αντιπροσωπεύουν τις συνολικές ξένες επενδύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μόνο το 3% αντιπροσώπευε επενδύσεις της Κίνας. Η παρακμάζουσα, λόγω της οικονομικής κρίσης, υποδομή πολλών χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να εκσυγχρονιστεί με τη βοήθεια του κινέζικου αποθεματικού. Αλλά και οι ιδιωτικές επενδύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσαν να αυξηθούν ραγδαία. Ήδη στην Κίνα αναπτύσσεται μία τάξη πλουσίων η οποία αριθμητικά συγκρίνεται με αυτή των Ευρωπαίων. Τα άτομα αυτά αναζητούν καταναλωτικές διεξόδους τις οποίες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να τους βοηθήσουν να επιλέξουν. Εκτός από επώνυμα πολυτελή προϊόντα κύρους οι Κινέζοι καταναλωτές ενδιαφέρονται βέβαια για τα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα. Ήδη η προβληματική βιομηχανία αυτοκινήτων Saab έχει αγορασθεί από κινέζικα συμφέροντα, όπως και η πασίγνωστη Volvo που αποτελούσε τμήμα της Ford.
Υπάρχει χωρίς αμφιβολία στροφή των Κινέζων στις επενδυτικές δραστηριότητές τους και η στροφή αυτή παρατηρείται κυρίως στις επιλογές που καταλήγουν σε ό,τι προσφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό σηματοδοτεί μία μετάβαση από τις επενδύσεις σε βασικούς κλάδους, όπως η μεταποίηση και η υποδομή σε εκλεπτυσμένες επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών και προϊόντων που απευθύνονται στον σύγχρονο τεχνολογικό και καταναλωτικό κόσμο. Προβλέπεται ως συνέπεια η δραματική αύξηση των κινέζικων επενδύσεων στην Ευρώπη. Οι τάσεις αυτές συμπίπτουν με την κρίση της ευρωζώνης και την απόλυτη ανάγκη χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για επενδύσεις και χρηματοδότηση και επιβεβαιώνουν τους Ευρωπαίους καταναλωτές ως τους ιδανικούς αγοραστές των κινέζικων προϊόντων. Η Κίνα έχει ανταποκριθεί στις ευκαιρίες αυτές και έχει φροντίσει να διατηρεί σε ευρώ το ένα τέταρτο περίπου από το συνολικό της απόθεμα σε σκληρό νόμισμα
Η μεγάλη αγοραστική δύναμη της Κίνας έχει αρχίσει να ανησυχεί χώρες που φοβούνται ότι θα απειληθεί η εθνική τους ανεξαρτησία. Χαρακτηριστική είναι η αντίδραση της χρεοκοπημένης Ισλανδίας, στην οποία η Κίνα σχεδίαζε την αγορά 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων γης (περίπου το 3‰ του εθνικού εδάφους), ώστε να εγκαταστήσει τεράστιες τουριστικές εγκαταστάσεις. Το σχέδιο ματαιώθηκε μετά από ανησυχίες της ισλανδικής κυβέρνησης ότι η γη αυτή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για δραστηριότητες που θα εκμεταλλευθούν την Αρκτική, τώρα που γίνεται προσπελάσιμη λόγω της κλιματικής αλλαγής. Ανάλογες ανησυχίες εκφράζονται από χώρες της κινέζικης περιφέρειας, οι οποίες ανησυχούν για την ενδεχόμενη ανάπτυξη του κινέζικου στρατιωτικού δυναμικού. Οι παρατηρητές στις ΗΠΑ όμως, είναι καθησυχαστικοί: δεν επιβεβαιώνονται φιλοδοξίες της Κίνας που θα αναλογούν στην οικονομική της ισχύ και βαρύτητα. Οι στρατιωτικές προετοιμασίες της Κίνας δεν ανησυχούν. Άλλωστε, παρά την έξοδο του κινέζικου στόλου σε ευρύτερες θάλασσες, το δυναμικό του είναι περιορισμένο. Ανάλογα αξιολογείται και η κινέζικη αεροπορία που παραμένει σε χαμηλό επιχειρησιακό επίπεδο, ενώ η κινέζικη τεχνολογία αδυνατεί να εφοδιάσει τη χώρα με αεροπορικά συστήματα προηγμένης τεχνολογίας.
Παρακολουθούμε την ιστορική ανατροπή του παγκόσμιου συστήματος και την υπέρβαση του διαχωρισμού Ανατολής και Δύσης. Η μεταποίηση και η συμβατική βιομηχανία συγκεντρώνονται στην Ασία. Αυτό σημαίνει την μετακίνηση του πλούτου προς Ανατολάς. Η υπερχρεωμένη Ευρωπαϊκή Ένωση, το έλλειμμα κατασκευαστικής και βιομηχανικής δραστηριότητας στις ΗΠΑ και το τεράστιο απόθεμα κεφαλαίου της Κίνας, που σπεύδει να συμπληρώσει το κενό, είναι τα χαρακτηριστικά και ουσιώδη στοιχεία που μας δείχνουν πως θα διαμορφωθεί το μέλλον.

Το αλίευσα ΕΔΩ

Ο Μπετόβεν στις φτωχογειτονιές και στις τρώγλες του Τρίτου Κόσμου. Το κίνημα El Sistema στη Βενεζουέλα.

• Δημήτρης Μαυρίδης

Ένα πρωινό του 1975, σε ένα απόμερο άδειο πάρκινγκ κάποιας φτωχογειτονιάς στο Καράκας της Βενεζουέλας, ο Χοσέ Αντόνιο Αμπρέου άρχισε να παραδίδει δωρεάν μαθήματα μουσικής στους ένδεκα φτωχοντυμένους μαθητές του. Τα παιδιά αυτά δεν είχαν καμιά προοπτική να σπουδάσουν και ούτε υπήρχε δυνατότητα να βρεθούν ποτέ σε ένα ωδείο. Διέθεταν μόνο μερικά φθηνά βιολιά και αναλόγια που τους είχε δωρίσει κάποιος φίλος. Αυτή ήταν η αρχή του κινήματος El Sistema, που έμελλε να αλλάξει τις ζωές τους, αλλά και τις ζωές χιλιάδων άλλων παιδιών.

Ο Χοσέ Αντόνιο Αμπρέου, γεννημένος από φτωχή οικογένεια το 1939 σε κάποια επαρχία της Βενεζουέλας, ήταν οικονομολόγος και είχε πάθος με τη μουσική. Τον ίδιο απασχολούσε η κοινωνική κατάπτωση και το αδιέξοδο των παιδιών της χώρας του, όπου η ανεργία, η εγκληματικότητα, η αμάθεια και η παράδοση στα ναρκωτικά ήταν η συνηθέστερη μοίρα των νέων ανθρώπων. Με τη μουσική θέλω να νικήσω τη φτώχεια, δεν κουράζεται να δηλώνει ο Αμπρέου, και συμπληρώνει: θέλω με τη μουσική να ανυψώσω το πνεύμα των παιδιών και να τους δώσω ένα στόχο. Να καλλιεργήσω τον κόσμο τους, τη φαντασία τους, τον δυναμισμό τους και έτσι να τα κάνω να ονειρευτούν ένα καλύτερο μέλλον. Τα κοινωνικά προβλήματα της Βενεζουέλας είναι τεράστια και μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Τα στοιχεία, τα σχετικά με την εγκληματικότητα, είναι καταθλιπτικά. Ό,τι είναι το πιο τραγικό και πιο επώδυνο αποτέλεσμα της φτώχειας δεν είναι η έλλειψη τροφής ή στέγης, αλλά η αίσθηση ότι είσαι ένα τίποτα, η έλλειψη ταυτότητας και η έλλειψη αξιοπρέπειας. To αδιέξοδο αυτό, όπως εκφράζεται στα λόγια της Μητέρας Τερέζας, ανέλαβε να ανατρέψει ο Αμπρέου χωρίς μέσα και υποστήριξη. Και μάλιστα σε μια χώρα όπου η λεγόμενη κλασική μουσική της Ευρώπης ήταν μάλλον κάτι άγνωστο, αφού στη Βενεζουέλα των 27.000.000 κατοίκων υπήρχαν εκείνη την εποχή μόνο δύο συμφωνικές ορχήστρες. Το κίνημα El Sistema είναι προσανατολισμένο σε παιδιά της μεσαίας και της χαμηλής τάξης και σχεδιασμένο ώστε να προσφέρει ικανοποίηση, ήθος, πειθαρχία, αλλά και διέξοδο στην απασχόληση και στην κοινωνική ένταξη των μαθητών.

Σήμερα, μετά από 35 χρόνια δράσης του κινήματος El Sistema διαπιστώνουμε την παράδοξη και μοναδική επιτυχία του. Ο Χοσέ Αντόνιο Αμπρέου πέτυχε το ακατόρθωτο. Στα 160 ωδεία, τα οποία δημιούργησε, διδάσκουν 3.000 δάσκαλοι και παρακολουθούν δωρεάν μαθήματα 300.000 παιδιά από δύο ετών και πάνω, ενώ συνολικά οι μαθητές που πέρασαν από τα ωδεία φθάνουν τα 2.000.000. Η Βενεζουέλα, μια χώρα χωρίς μουσική παράδοση, διαθέτει σήμερα πάνω από 200 ορχήστρες νέων και τροφοδοτεί την ίδια την Ευρώπη με προικισμένους και ευαίσθητους μουσικούς που απασχολούνται στις ορχήστρες της, αλλά και σε μερικές από τις καλύτερες ορχήστρες του κόσμου. Χαρακτηριστική είναι η ιστορία του εξαιρετικού κλαρινετίστα Λέναρ Ακόστα, ο οποίος σήμερα είναι διεθνώς γνωστός, αλλά όντας παιδί και προτού σπουδάσει μουσική είχε φυλακισθεί εννέα φορές για ένοπλη ληστεία και εμπόριο ναρκωτικών.

Δεν πρόκειται για καλλιτεχνικό κίνημα, αλλά για ένα πολύπλευρο κίνημα κοινωνικής διάσωσης που δεν προσφέρει μόνο ατομική σωτηρία και φιλοδοξεί να μεταμορφώσει την κοινωνία ως σύνολο με βάση την αλληλεγγύη και τη συνεργασία. Οι σκοπιμότητες αυτές στοχεύονται με εργαλείο ένα επίτευγμα του Δυτικού κόσμου: τη Μεγάλη Μουσική όπως πραγματώνεται μέσα στη συλλογικότητα της συμφωνικής ορχήστρας. Γι’ αυτό η διδασκαλία της μουσικής από το El Sistema είναι πάντοτε ομαδική, ώστε το παιδί να αισθάνεται πάντα μέλος ενός συνόλου. Με τη συμμετοχή των παιδιών στη συμφωνική ορχήστρα τα παιδιά αναγνωρίζουν την προσωπική τους ταυτότητα, τη συνεργασία και την πειθαρχία του συλλογικού έργου. Αποκτούν ρόλο, θέση και προσωπικότητα ως ισότιμα μέλη ενός συνόλου που επιδιώκει κοινό σκοπό. Είναι συναρπαστική και δεν ξεχνιέται η εντύπωση του συνόλου των παιδιών που συμμετέχουν στη συμφωνική ορχήστρα, καθώς παίζουν μουσική με χαρακτηριστική αφοσίωση, πείσμα και πάθος. Σύμφωνα με την αφήγηση του Αμπρέου όλα αυτά κάνουν μία δυναμική και ανερχόμενη κοινωνική δομή. Το μεγαλύτερο μέρος των παιδιών μας ανήκουν στα ευάλωτα στρώματα του πληθυσμού της Βενεζουέλας. Αυτό τα ενθαρρύνει να κάνουν νέα όνειρα, να βάλουν νέους στόχους και να προοδεύσουν με τις διάφορες ευκαιρίες, που θα τους δοθούν μέσα από τη μουσική. Τέλος, στο κοινωνικό πεδίο, οι ορχήστρες αναδεικνύονται ως δημιουργικοί χώροι πολιτισμού και πηγές ανταλλαγής ιδεών και νέων νοημάτων. Ο αυθορμητισμός της μουσικής δεν είναι πια είδος πολυτελείας – γίνεται κοινό κτήμα της κοινωνίας. Κάνει ένα παιδί να μπορεί να παίζει βιολί στο σπίτι, ενώ ο πατέρας δουλεύει στο μαραγκάδικό του. Η μουσική γίνεται μέσο αντιμετώπισης της αλλοτρίωσης και του κοινωνικού αποκλεισμού και πεδίο κοινωνικής ανάπτυξης.

Το κίνημα El Sistema έγινε αιφνιδίως γνωστό έξω από τα σύνορα της Βενεζουέλας, όταν το 2007 η Ορχήστρα των Νέων της Βενεζουέλας Σιμόν Μπολιβάρ έδωσε θριαμβευτική συναυλία στο Λονδίνο. Η ορχήστρα αυτή είναι το απάνθισμα και ο πολυτιμότερος καρπός του κινήματος. Διευθυντής της ορχήστρας ήταν ο, τότε 26 χρονών, ιδιοφυής νεαρός αρχιμουσικός, Γκουστάβο Ντουνταμέλ, τα 200 μέλη της ορχήστρας ήταν νέοι από 16 έως 26 χρονών. Ο Ντουνταμέλ είναι ο εκλεκτός του Αμπρέου και δημιούργημά του. Έκτοτε οι ερμηνείες ορισμένων συμφωνικών έργων του Μπετόβεν, του Μάλερ και του Σοστακόβιτς καθιέρωσαν τον Ντουνταμέλ ως μουσικό αστέρα, ενώ η Ορχήστρα Νέων Σιμόν Μπολιβάρ θεωρήθηκε ως μία από τις τέσσερις καλύτερες του κόσμου. Η ορχήστρα δίνει συναυλίες με τη διεύθυνση διάσημων αρχιμουσικών, όπως ο Ρικάρντο Μούτι, ο Γκιουζέπε Σιννόπολι και ο Σίμων Ράττλ και συγκρίνεται με τη Φιλαρμονική του Βερολίνου, τη Φιλαρμονική της Βιέννης, την ορχήστρα Φιλαρμόνια του Λονδίνου και την ορχήστρα Κονσερτγκεμπάου του Άμστερνταμ, τις οποίες αντίστοιχα διευθύνει ο νεαρός Γκουστάβο Ντουνταμέλ. Είναι πραγματικά ανεξήγητος ο δυναμισμός και η εσωτερικότητα της ερμηνείας της Πέμπτης Συμφωνίας του Μπετόβεν από τον Ντουνταμέλ και την ορχήστρα του. Το έργο αυτό έχει καθιερωθεί ως κορυφαίο στα προγράμματα των συμφωνικών συναυλιών και εθεωρείτο ότι ο Οττο Κλέμπερερ και ο Κάρλος Κλάιμπερ είχαν δώσει την κορυφή στην απόδοση του. Ανάλογα ο δυναμισμός και η λάμψη της Πρώτης Συμφωνίας του Μάλερ, όπως αποδίδονται από τον Ντουνταμέλ, σβήνουν πολλές από τις μέχρι τώρα ερμηνείες, ενώ το χιούμορ και το πάθος με το οποίο ο Ντουνταμέλ παρουσιάζει την 10η Συμφωνία του Σοστακόβιτς θα καθιερώσουν ένα τρόπο ερμηνείας του έργου αυτού. Ήδη ο Γκουστάβο Ντουνταμέλ κάνει διεθνή καριέρα και είναι μόνιμος διευθυντής της Φιλαρμονικής ορχήστρας του Λος Άντζελες.

Πρόκειται για ένα αναγεννητικό κίνημα; Όχι ακριβώς. Ο Αμπρέου και οι συνεργάτες του δεν πασχίζουν να επαναφέρουν κάτι το οποίο η Βενεζουέλα έχει χάσει. Πρόκειται μάλλον για κοινωνικό κίνημα που ξεκινά από τη θέληση μιας χαρισματικής προσωπικότητας. Η δυτική μουσική δεν είναι κάτι εγγενές στη Βενεζουέλα που είναι μια χώρα όπου το 70% των κατοίκων είναι μιγάδες και οι πολιτισμικές παραδόσεις είναι συγκεχυμένες. Η λεγόμενη κλασική μουσική δεν είναι κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία για τις πνευματικές παραδόσεις της χώρας αυτής. Άλλωστε ό,τι ονομάζουμε σήμερα κλασική μουσική επιβιώνει και εκτιμάται κυρίως στα αστικά περιβάλλοντα του δυτικού κόσμου και αποτελεί έκφραση της μεγάλης αστικής παράδοσης των Δυτικών.

Αυτό που συμβαίνει στην περίπτωση αυτή είναι επιπολιτισμός με την υιοθέτηση ενός πολιτισμικού στοιχείου του κέντρου της Δύσης από μια χώρα της περιφέρειας, τη Βενεζουέλα, η οποία το αναπλάθει και το ενσωματώνει. Η χώρα της περιφέρειας είναι αυτή που επιστρέφει το πολιτισμικό δάνειο. Στη θεωρία των παγκόσμιων συστημάτων ο Ιμμανουέλ Βαλερστάιν είχε επεξεργαστεί πριν μερικές δεκαετίες παραλλαγή του θέματος αυτού και είχε προφητεύσει την αναγέννηση των χωρών της περιφέρειας. Κατά τον Βαλερστάιν οι χώρες του Τρίτου Κόσμου θα αμφισβητήσουν την παγκόσμια κυριαρχία της Δύσης με αναγεννητικά κινήματα και συνακόλουθη πολιτισμική επίδραση προς το κέντρο.

Το αλίευσα ΕΔΩ http://neo.antibaro.gr/node/3259

Χάνεται η μάχη για την κλιματική αλλαγή.

• Δημήτρης Μαυρίδης

Πριν καν αρχίσει, φαίνεται να χάνεται άδοξα η μάχη για την αποφυγή της απειλούμενης κλιματικής αλλαγής. Πρόκειται για την υπερθέρμανση της ατμόσφαιρας του πλανήτη, λόγω κυρίως των εκπομπών διοξείδιου του άνθρακα που είναι αποτέλεσμα της έντασης των καύσεων, οι οποίες εξυπηρετούν τις ανάγκες του ανθρώπου.
Παρά τη θέσπιση ορίων για την κατανομή των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα που εκλύεται στην ατμόσφαιρα ως αποτέλεσμα των καύσεων και παρά τον έλεγχο των καύσεων που πραγματοποιούνται από κάθε χώρα, το αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό. Ήδη, παρά τις απαγορεύσεις, οι εκπομπές καυσίμων αυξήθηκαν κατά το 2010 ως σύνολο σε όλο τον κόσμο σε επίπεδο ρεκόρ και αποτελούν τις υψηλότερες της ιστορίας. Αυτό σημαίνει ότι η προσπάθεια για συγκράτηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη σε κάποια όρια ασφάλειας έχει ήδη αποτύχει. Η συγκράτηση της θερμοκρασίας σε άνοδο κάτω από δύο βαθμούς Κελσίου φαίνεται πια αδύνατη. Η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας πάνω από 2οC είναι το όριο, πάνω από το οποίο θα πρέπει να αναμένουμε μια καταστρεπτική κλιματική αλλαγή σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τον περασμένο χρόνο, κατά τον οποίο συνεχίστηκε η παγκόσμια οικονομική κρίση, η μεγαλύτερη των τελευταίων 80 ετών, οι εκπομπές καυσαερίων έφθασαν στο επίπεδο ρεκόρ των 30,6 γιγατόνων διοξείδιου του άνθρακα. Αυτό σημαίνει ότι αν η τάση αυτή συνεχισθεί, –και θα συνεχισθεί δεδομένων των συνθηκών και των νοοτροπιών που επικρατούν– θα υπάρχει πιθανότητα 50% ότι η παγκόσμια μέση θερμοκρασία κατά το έτος 2100 θα βρίσκεται 4οC πάνω από τη σημερινή μέση θερμοκρασία. Μια τέτοια κλιματική αλλαγή συνεπάγεται αλλαγές που θα επηρεάσουν τις ζωές εκατοντάδων εκατομμυρίων ατόμων σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Το αποτέλεσμα αυτό θα σημάνει μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών σε τεράστια κλίμακα και σχεδόν σίγουρα θα οδηγήσει σε μεγάλες συγκρούσεις και καταστρεπτικούς πολέμους με αποκαλυπτικές διαστάσεις.
Πέρα από το γεγονός αυτό υπάρχουν και άλλοι συντελεστές που καθιστούν αδύνατη την επίτευξη του στόχου για μείωση των εκπομπών διοξείδιου του άνθρακα από καύσεις:
1. Η προσπάθεια για μείωση των εκπομπών διοξείδιου του άνθρακα από καύσεις δεν έχει την απαιτούμενη υποστήριξη από μέρους του κοινού, αφού το παγκόσμιο κοινό δεν έχει συνείδηση της σοβαρότητας του προβλήματος.
2. Αντίστοιχα, οι υπεύθυνες κυβερνήσεις και οργανισμοί δεν δίνουν την απαραίτητη προσοχή στο πρόβλημα. Άλλωστε εκείνο που απασχολεί επιτακτικά τις κυβερνήσεις είναι το άμεσο και ορατό πρόβλημα της οικονομικής ανάκαμψης. Η οικονομική ανάπτυξη απαιτεί δραστηριότητες που εντείνουν τις καύσεις, αποτελεί δηλαδή στόχο αντιφατικό προς την αποφυγή της πλανητικής υπερθέρμανσης.
3. Η κρίση της πυρηνικής ενέργειας μετά τα γεγονότα της Φουκουσίμα υποχρέωσε την Ιαπωνία και τη Γερμανία να διακόψουν τα προγράμματα κατασκευής νέων πυρηνικών εργοστασίων. Ήδη τις ακολουθούν η Ελβετία, η Ιταλία, η Ταϊλάνδη και η Μαλαισία. Φαίνεται βέβαιο ότι με τη σημερινή νοοτροπία η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνική σχάση δεν έχει μέλλον. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικά εργοστάσια ανέρχεται στο 14% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Η κατάργησή της σημαίνει τεράστιο έλλειμμα στην παγκόσμια παραγωγή ενέργειας. Έλλειμμα που σε μεγάλο ποσοστό θα αναπληρωθεί με παραγωγή ενέργειας με καύση ορυκτών καυσίμων.
4. Το υπάρχον δυναμικό σε εργοστάσια παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα είναι τέτοιο που η προσφυγή σε άλλες οικολογικά ήπιες πηγές δεν είναι δυνατή για απλούς οικονομικούς λόγους.
Όσο και αν οι αρμόδιοι επιστήμονες μιλούν για ανάγκη κατεπείγουσας δράσης, αυτό φαίνεται ουτοπικό δεδομένου του αντιφατικού χαρακτήρα των βασικών αναγκών που αντιμετωπίζει σήμερα η ανθρωπότητα ως σύνολο. Και βέβαια η αποφυγή της κλιματικής αλλαγής απαιτεί μέτρα αντίθετα προς αυτά που απαιτεί η ανάγκη για ανάπτυξη. Οικολογία και ανάπτυξη βρίσκονται σε αντίθετες τροχιές. Η κρίση του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος και η ανακατανομή του πλούτου προς όφελος των νέων αναπτυσσομένων βιομηχανικών χωρών, η μεταφορά οικονομικού κέντρου βάρους προς την Ασία, η κατάργηση του διαχωρισμού Δύσης και Ανατολής και η άνοδος πολυπληθών νέων καταναλωτικών ομάδων στις νέες βιομηχανικές χώρες, είναι ακριβώς τα στοιχεία που επιβάλλουν τη γενική τάση για αύξηση των μεγεθών. Και αύξηση των μεγεθών είναι αδύνατον να επιτευχθεί με ελέγχους των καύσεων που σημαίνουν περιορισμούς στην κατανάλωση ενέργειας. Άλλωστε, δεν υπάρχει εναλλακτικό μοντέλο προς το καταναλωτικό ιδανικό που καθιέρωσε, υποστηρίζει και διαδίδει η Δύση.
Οι εναλλακτικές πηγές ενέργειας φαίνεται να μην αποτελούν λύση στο πρόβλημα. Θεωρητικά βέβαια αυτές είναι η λύση του προβλήματος της αύξησης των εκπομπών αερίων καύσεως. Ωστόσο, η πυρηνική ενέργεια απεδείχθη φενάκη και αποτελεί η ίδια οικολογικό πρόβλημα με την αδυναμία διάθεσης των καταλοίπων της πυρηνικής σχάσης και τα τερατώδη προβλήματα που δημιουργούν τα πυρηνικά ατυχήματα, όπως το πρόσφατο ατύχημα στη Φουκουσίμα. Οι λεγόμενες πράσινες πηγές ενέργειας όπως είναι η αιολική, η ηλιακή και η ενέργεια των κυμάτων απαιτούν τεράστιες επενδύσεις που οι ίδιες προϋποθέτουν τεράστιες εκπομπές καυσαερίων.
Δεν υπάρχει λοιπόν άλλος τρόπος αντίστασης και ματαίωσης της απειλούμενης οικολογικής ανατροπής από τη μεταβολή της στάσης απέναντι στο πρόβλημα της αέναης ανάπτυξης. Πώς είναι δυνατή η απεριόριστη και χωρίς όριο ανάπτυξη σε ένα φυσικό κοσμοσύστημα που είναι πεπερασμένο; Η στοιχειώδης ορθολογική ανάλυση επιβάλλει φραγμό στην απεριόριστη τεχνοοικονομική επέκταση. Αυτό φαίνεται αυτονόητο. Το πώς όμως θα πραγματοποιηθεί αποτελεί πρόβλημα άλυτο που είναι μεταφυσικής τάξης.
Το αλίευσα ΕΔΩ http://neo.antibaro.gr/node/3244

Τσερνομπίλ τσέπης

• Δημήτρης Μαυρίδης

Πριν την πρόσφατη πυρηνική καταστροφή στο εργοστάσιο Φουκουσίμα της Ιαπωνίας η παραγωγή ενέργειας από πυρηνικά εργοστάσια γνώριζε κάποια αναγέννηση. Οι εντυπώσεις από το πυρηνικό δυστύχημα και την καταστροφή στο Τσερνομπίλ της Ουκρανίας φαινόταν να ξεπερνιούνται. Ο περιορισμός των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα είχε γίνει απαραίτητος, ώστε η απουσία τέτοιων εκπομπών κατά την διαδικασία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικά εργοστάσια τα έκανε και πάλι ελκυστικά. Παράλληλα, η αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής είχε προξενήσει και αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων. Τα οικονομικά και περιβαλλοντικά δεδομένα για τη χρήση της ενέργειας από πυρηνικά εργοστάσια φαινόταν ευνοϊκά.
Τα 450 συνολικά εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με πυρηνική διάσπαση που έχουν εγκατασταθεί σε 30 χώρες παράγουν σήμερα το 15% περίπου της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι εξοικονομείται η εκπομπή περίπου δύο δισεκατομμυρίων τόνων διοξείδιου του άνθρακα ετησίως από την αποφυγή καύσης πετρελαίου ή άνθρακα. Το ποσό αυτό είναι ισοδύναμο με τις εκπομπές διοξείδιου του άνθρακα από όλα τα επιβατικά αυτοκίνητα των ΗΠΑ για τρία χρόνια.
Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με ελεγχόμενη πυρηνική διάσπαση αρχίζει τη δεκαετία του 1950, όταν επικρατούσε η άκρατη αισιοδοξία του προγράμματος «το άτομο για την Ειρήνη» που οργάνωσε η προεδρία Αϊζενχάουερ στις ΗΠΑ. Υπήρχε τότε η εντύπωση ότι το παγκόσμιο ενεργειακό πρόβλημα βρισκόταν στα πρόθυρα της επίλυσής του. Πίστευαν τότε ότι οι πυρηνικοί αντιδραστήρες σχάσης θα ήταν δυνατόν να κινούν όλα τα μηχανήματα, από τα αυτοκίνητα, μέχρι τα αεροπλάνα. Κατά τη δεκαετία του 1970 η πυρηνική ενέργεια γνώρισε τις δόξες της, αφού η αισιοδοξία της εποχής εκείνης ενισχύθηκε από την ενεργειακή κρίση του 1973. Ωστόσο, τα πυρηνικά ατυχήματα στην Πεννσυλβάνια των ΗΠΑ το 1979 και στο Τσερνομπίλ της Ουκρανίας το 1986 ανέκοψαν τις τάσεις εκείνες. Ακολούθησε κάποια ανάκαμψη λόγω του προβλήματος της υπερθέρμανσης του πλανήτη, της διαφαινόμενης εξάντλησης των πετρελαϊκών αποθεμάτων και της ραγδαίας αύξησης της τιμής του πετρελαίου. Σήμερα, μετά τη Φουκουσίμα, η κατάσταση έχει πάλι μεταβληθεί.
Την αισιοδοξία της δεκαετίας του 1950 αντανακλούν άκαιρα τα σχέδια του κρατικού εργαστηρίου έρευνας Los Alamos των ΗΠΑ, τα οποία έχουν μελετήσει ένα πρωτοποριακό πυρηνικό αντιδραστήρα διάσπασης με μέγεθος που δεν είναι μεγαλύτερο από ένα οικιακό ψυγείο. Ο αντιδραστήρας αυτός θα μπορεί να μεταφερθεί με ένα αυτοκίνητο. Το μηχάνημα αυτό θα μπορεί να παραγάγει ένα κλάσμα της παραγωγής ενός συμβατικού αντιδραστήρα από αυτούς που χρησιμοποιούνται σήμερα. Το κόστος του θα είναι ανάλογα μικρό, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας για μικρές πόλεις, για αφαλάτωση θαλάσσιου ύδατος και για την κίνηση πλοίων. Η ιδέα φαίνεται σε πολλούς ελκυστική, τόσο ώστε η διάδοση αυτών των μηχανημάτων να προβάλλεται ως λύση στο πρόβλημα των εκπομπών διοξείδιου του άνθρακα, αλλά και ως δελεαστική οικονομικά πρόταση. Αντιμετωπίζεται επίσης με αυτές τις διατάξεις και η αδυναμία πολλών φτωχών χωρών να εγκαταστήσουν εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας, όχι μόνο λόγω του κόστους τους, αλλά και γιατί δεν διαθέτουν τα εκτεταμένα δίκτυα διανομής που είναι απαραίτητα για να διαχειριστούν την μαζική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Είναι προφανές ότι τέτοιες πυρηνικές κατασκευές μικρών διαστάσεων θα πολλαπλασιάσουν τους κινδύνους διάδοσης των πυρηνικών όπλων και την πιθανότητα πυρηνικοποίησης εξτρεμιστικών ομάδων ή κρατών.
Εκτός από τον κίνδυνο πυρηνικού ατυχήματος, ο πολλαπλασιασμός των πυρηνικών αντιδραστήρων σημαίνει και αυξημένες ποσότητες πυρηνικών καταλοίπων. Τα κατάλοιπα αυτά παραμένουν ραδιενεργά για χιλιάδες χρόνια. Δεν έχει βρεθεί ικανοποιητική λύση στο πρόβλημα πέρα από την αποθήκευση ή ταφή των καταλοίπων βαθιά μέσα στη γη, πράγμα που είναι άγνωστο που μπορεί να καταλήξει. Οι υποστηρικτές της πυρηνικής ενέργειας απαντούν ότι οι πυρηνικοί αντιδραστήρες δεν παράγουν τοξικά απόβλητα, ανάλογα με αυτά που παράγουν τα εργοστάσια καύσης.
Οι τεχνικές κατασκευές δεν είναι δυνατόν να αποκλείσουν το ανθρώπινο σφάλμα. Ανεξάρτητα από την τελειότητα των μελετών και των κατασκευών, η πολλαπλότητα των λειτουργικών ενεργειών και κινήσεων και ο τεράστιος αριθμός των επαναλήψεων δεν είναι δυνατόν να αποφύγουν την εκδήλωση κάποιου σφάλματος, όπως συνέβη στο Τσερνομπίλ. Αντίστοιχα, η πολυπλοκότητα του φυσικού κόσμου και οι περιορισμοί των οικονομικών θεωρήσεων οδηγούν σε υπερβάσεις των συντελεστών ασφαλείας, όπως έγινε στη Φουκουσίμα. Ο πολλαπλασιασμός των πυρηνικών αντιδραστήρων σημαίνει και πολλαπλασιασμό των πιθανοτήτων αστοχίας.
Τα διλήμματα αυτά δεν μας κάνουν μόνο «να σκεφτούμε το αδιανόητο», όπως η πυρηνική ισορροπία του Ψυχρού Πολέμου μας υποχρέωνε να κάνουμε. Σήμερα, τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα, αφού καλούμαστε «να αποδεχθούμε αυτό που είναι απαράδεκτο». Σήμερα μας ζητούν δηλαδή να συμβιώσουμε με μια κατάσταση που είναι δυνατόν να ξεφύγει σε κάθε στιγμή από τον έλεγχό μας και να εξελιχθεί σε τερατώδη μόνιμα διογκούμενη απειλή μέχρι την τελική καθολική καταστροφή. Με άλλα λόγια ζητείται μια νέα «ισορροπία τρόμου».
Υποστηρίζεται ότι η πυρηνική ενέργεια αποτελεί τη λύση στο πρόβλημα της υπερθέρμανσης και της αλλαγής του κλίματος. Αυτό είναι παράλογο, αφού η πυρηνική ενέργεια συνεπάγεται τη δημιουργία μιας άλλης μορφής οικολογικής ανισορροπίας. Το οικολογικό πρόβλημα είναι πρόβλημα μεταφυσικής, πολιτισμικής, αλλά και πολιτικής τάξης. Δεν είναι δυνατόν να λυθεί με την εφαρμογή μιας τεχνολογικής ουτοπίας. Το οικολογικό πρόβλημα αντιμετωπίζεται μόνο με αναθεώρηση της στάσης μας απέναντι στη φύση, στην αλλαγή της έννοιας της προόδου και στην ισορροπημένη ανάπτυξη, ενώ απαιτεί ριζική αναθεώρηση της ιεράρχησης των αναγκών.
Το αλίευσα ΕΔΩ http://neo.antibaro.gr/node/3235

Η Γερμανία και τα διλήμματα της ανάπτυξης

• Δημήτρης Μαυρίδης

Μόλις δέκα χρόνια πριν η γερμανική οικονομία παρουσίαζε μια μάλλον απογοητευτική εικόνα: η ανεργία βρισκόταν μόνιμα σε υψηλά επίπεδα και οι ρυθμοί ανάπτυξης ήταν κάτω του μετρίου. Σήμερα η γερμανική οικονομία βρίσκεται στην πρωτοπορία της εξόδου από τη μεγάλη οικονομική κρίση του 2008. Οι παραδοσιακές και συντηρητικές οικογενειακές επιχειρήσεις της Γερμανίας κατακλύζουν τις παγκόσμιες αγορές με προϊόντα υψηλού τεχνικού επιπέδου. Η πειθαρχία, η τεχνική τελειότητα και η τελειομανία των Γερμανών κατασκευαστών βρίσκονται στη βάση της ανάπτυξης της εξαγωγικής δραστηριότητας της χώρας αυτής. Μόνο το έτος 2010 οι γερμανικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 18,5%. Η Γερμανία διαθέτει πλέον τα πιο ανταγωνιστικά βιομηχανικά προϊόντα, από αυτά που προσφέρουν σήμερα οι προηγμένες οικονομίες και μάλιστα προϊόντα υψηλής ποιότητας, που πωλούνται σε ικανοποιητικές τιμές παρά το υψηλό σχετικά κόστος τους. Οι Γερμανοί εργαζόμενοι απολαμβάνουν σχετικά υψηλούς μισθούς, χωρίς αυτό να προηγείται της αύξησης της παραγωγικότητας, αλλά και χωρίς να παρεμποδίζει τις εξαγωγές, ενώ παράλληλα η χώρα προσπαθεί συστηματικά να περιφρουρήσει και να συγκρατήσει την παραγωγή μέσα στα εθνικά σύνορα. Οι Γερμανοί δύσκολα μεταφέρουν την παραγωγή τους σε τρίτες χώρες, όπως κάνουν άλλες βιομηχανικές χώρες και μάλιστα αυτό γίνεται μόνο όταν πεισθούν ότι αποτελεί απόλυτη ανάγκη.

Τα προηγούμενα δέκα χρόνια οι Γερμανοί εργάσθηκαν συστηματικά πάνω σε συγκεκριμένους στόχους: περιορισμό των δαπανών, έρευνα και ανάπτυξη, ρυθμίσεις στην αγορά της εργασίας. Έτσι, με τη συναίνεση και τη συνεργασία των συνδικάτων, η Γερμανία είναι η μόνη χώρα της Ευρώπης που παρουσιάζει συνεχώς μειούμενο εργατικό κόστος. Η Γερμανία έγινε η μόνη χώρα εκτός από την Ιαπωνία, όπου οι εξαγωγές αυξάνουν ως πηγή συνεισφοράς στο εθνικό εισόδημα και η μόνη χώρα, η οποία έδωσε μία απάντηση στο ερώτημα για το πώς οι ανεπτυγμένες χώρες θα μπορέσουν να ανταγωνισθούν τις χαμηλού εργατικού κόστους αναδυόμενες οικονομίες.

Η γερμανική οικονομία –η τέταρτη σε μέγεθος στον κόσμο και η πρώτη της Ευρώπης– είναι σήμερα η πιο ανταγωνιστική οικονομία όχι μόνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και ίσως όλης της υφηλίου. Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν της Γερμανίας αυξήθηκε το 2010 με ρυθμό ανώτερο αυτού των ΗΠΑ, ενώ το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε σε αντίθεση προς τις ΗΠΑ και τους εταίρους της Γερμανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2010 ήταν για τη Γερμανία έτος κατά το οποίο οι οικονομικοί δείκτες σημείωσαν ρεκόρ.

Ο συντηρητισμός των Γερμανών παραγωγών και οι προσεκτικές κινήσεις τους, η γερμανική συστηματικότητα και επιμονή τοποθέτησαν τη Γερμανία σε ηγετικό ρόλο και σε ρυθμιστή των οικονομικών τάσεων μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Γερμανία είναι υπεύθυνη και το 60% της αύξησης του μικτού προϊόντος σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή αποτελεί πλέον την οικονομική ατμομηχανή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πρόκειται για ένα μοντέλο αντιδιαμετρικό της ελληνικής πρακτικής. Στην Ελλάδα τα τελευταία τριάντα χρόνια η άνοδος της παραγωγικότητας δεν είχε σχέση με την άνοδο των εισοδημάτων. Επιδιώχθηκε μια μορφή σύγκλισης προς τους μέσους όρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά μόνο στους καταναλωτικούς δείκτες και αυτό έγινε με εγκληματική κατασπατάληση δανείων. Παραγωγή και παραγωγικότητα αφέθηκαν στην τύχη τους. Αυτό σημαίνει καταναλωτικό παρασιτισμό.

Ωστόσο, η αναγέννηση της γερμανικής οικονομίας και η επιθετική εξαγωγική της διάθεση δημιουργούν ανισορροπίες και αντιφάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για μια ακόμη φορά, ο γερμανικός δυναμισμός συνιστά ένα πανευρωπαϊκό πρόβλημα. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση δύο ταχυτήτων, στην οποία η περιφέρεια δεν μπορεί να παρακολουθήσει και να ανταγωνιστεί τη γερμανική οικονομία. Το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας προέρχεται κατά 80% από τις χώρες της Ευρώπης. Όσο γιγαντώνεται η γερμανική οικονομία, τόσο συρρικνώνονται οι οικονομίες της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Η απάντηση των Γερμανών για την αντιμετώπιση της απειλητικής αυτής ανισορροπίας εξαντλείται στις μονότονες υποδείξεις για να γίνουν οι άλλες χώρες ανταγωνιστικές. Η Γερμανία απαιτεί από τις άλλες χώρες να γίνουν σαν κι αυτήν.

Η προσαρμογή της ευρωπαϊκής περιφέρειας στην αντίληψη του συνεχούς εκσυγχρονισμού και η προσέγγιση των άλλων οικονομιών προς την ανταγωνιστικότητα της γερμανικής οικονομίας αποτελούν μάλλον ανέφικτους στόχους. Τα αιτήματα αυτά συνδέονται με την πολιτιστική συγκρότηση των λαών και δεν μπορούν να αποτελέσουν απλώς τεχνικούς στόχους. Η προσαρμογή των ευρωπαϊκών κοινωνιών προς την προτεσταντική ηθική, η οποία βρίσκεται πίσω από τα γερμανικά επιτεύγματα, είναι όχι μόνο αδύνατη, αλλά και παράλογη. Η τοποθέτηση της παραγωγικότητας και της εργαλειακής αποτελεσματικότητας στην κορυφή των αξιών δεν είναι δυνατόν να γίνει αποδεκτή. Τέτοιες μονομερείς και ζηλωτικές συμπεριφορές είναι εν τέλει δείγματα ελλείμματος πολιτισμού και δημιουργούν ανισορροπίες. Αλλά και η αντίληψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως ενός οικονομικού συνεταιρισμού, στον οποίο το κάθε μέλος έχει ανταγωνιστική θέση, αποτελεί μέγα σφάλμα και αποστερεί τη δυνατότητα της ισορροπημένης ανάπτυξης. Η αποδοχή της αντίληψης για τη χωρίς όριο ανάπτυξη οδηγεί σε αδιέξοδα. Η παραγωγή σε παγκόσμιο επίπεδο δεν δικαιολογεί τις υπάρχουσες ανισότητες. Στο κάτω-κάτω ο προηγμένος κόσμος δεν έχει επιτακτική ανάγκη από αναπτυξιακή γιγάντωση. Οι λαοί κυρίως ζητούν καλύτερη ζωή και αυτή δεν μπορεί να βρεθεί στην εντατικοποίηση της εργασίας και τη συστηματική πειθαρχία, που για λόγους ανταγωνισμού και οικονομικού γιγαντισμού επιβάλλουν οι αγορές.

Μεγάλη ευθύνη για τον διαχωρισμό του κόσμου και την περιθωριοποίηση του Νότου φέρουν οι ΗΠΑ, οι οποίες και για διάστημα ενός αιώνα παγίωσαν την αντίληψη της αχαλίνωτης ανταγωνιστικότητας, της χωρίς όριο κατανάλωσης και της κατασπατάλησης των πόρων. Η ανάπτυξη του νέου πολυπολικού κόσμου συνεχίζεται πάνω στα ίδια πρότυπα. Η κατάσταση αυτή οδηγεί νομοτελειακά σε ανατροπή της οικολογικής ισορροπίας σε παγκόσμια κλίμακα. Η ανάπτυξη ως όρος επιβίωσης των οικονομιών πρέπει να αποκτήσει όρια.

Το αναπτυξιακό μοντέλο της γιγάντωσης και της ανεξέλεγκτης κατανάλωσης που ακολουθούν οι αναδυόμενες οικονομικές δυνάμεις του νέου πολυπολικού κόσμου ενδέχεται να αποδειχθεί μοιραίο. Τα τριακόσια εκατομμύρια αγροτών που συνωθούνται στις νέες πόλεις της Κίνας και τα τριακόσια εκατομμύρια της αστικής τάξης της Ινδίας, της μεγαλύτερης του κόσμου, είναι η χειρότερη υποθήκη για την μελλοντική κατάσταση του περιβάλλοντος σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Το αλίευσα ΕΔΩ http://neo.antibaro.gr/node/3215

Ὁ συμβολισμός τοῦ δικέφαλου ἀετοῦ

Δημήτριος Γ. ΜαυρίδηςἈρχαιότατο σύμβολο ὁ μονοκέφαλος ἀετός εἶναι γνωστός ὡς αὐτοκρα¬το-ρικό σύμβολο ἰσχύος, ζωτικότητας καί ἀναγέννησης. Ἀπαν¬τᾶται σέ ὅλη τή μακραίωνη ἱστορία τῶν δύο ρωμαϊκῶν αὐτοκρα¬τοριῶν, ἀλλά καί στίς προγενέστερες ἑλληνικές πόλεις, ὅπως καί σέ ἀναρίθμητες ἄλλες συμβολικές χρήσεις συνοδεύοντας θεούς καί ἥρωες. Ὡστόσο, ἡ παραλλαγή τοῦ δικέ¬φα¬λου ἀετοῦ ὑπῆρξε σύμβολο ὑπέρτατης δύναμης γιά τούς Μυκηναίους, τούς Βαβυλώνιους καί τούς Χιττῖτες, ἀπό τούς ὁποίους εἶναι πιθανό νά τόν υἱοθέτησαν οἱ Τουρκομάνοι τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καί οἱ Σελτζοῦκοι τοῦ Ρούμ, γιά νά τόν δανει-στοῦν οἱ Σταυροφόροι καί νά τόν μεταφέρουν στήν Εὐρώπη, ὅπου ἔγινε γνωστός ὡς αὐτοκρα¬τορικό σύμβολο τῆς Ρωσίας τῶν Τσάρων καί τῆς Αὐστρίας τῶν Ἀψβούργων.

Το φρόνημά μας και ποιοι θα το υπερασπίσουν

του Δημήτρη Μαυρίδη

 

«Δυστυχισμένοι, τι περιμένετε! Φύγετε στις εσχατιές της γης για να γλυτώσετε!»

 

Έτσι άρχιζε ο χρησμός, που το πανικόβλητο Μαντείο των Δελφών παρέδωσε στους αποσβολωμένους Αθηναίους τις τρομερές μέρες, κατά τις οποίες η ασιατική πανστρατιά κατέβαινε προς τις Θερμοπύλες.

Οι δύο Αθηναίοι θεοπρόποι αρνήθηκαν να παραλάβουν τον χρησμό και έπεσαν ικέτες ζητώντας από την Πυθία ευνοϊκότερη απάντηση. Τότε μόνο δόθηκε –με παράβαση των κανόνων– ο περίφημος χρησμός για το ξύλινο τείχος και τη Σαλαμίνα. Οι θεοπρόποι αρνήθηκαν να μεταφέρουν πριν τη ναυμαχία στους Αθηναίους τον λόγο του πανικού και της ηττοπάθειας, τραυματίζοντας το φρόνημα των Ελλήνων. 

 

Το ίδιο φρόνημα διακρίνουμε και στην ένδοξη πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Με χαρακτηριστική τραγικότητα ο τελευταίος Αυτοκράτορας και οι συμπολεμιστές του αρνούνται να υποταχθούν στη λογική των αριθμών και της δύναμης. Έτσι, την αυγή της 29^ης Μαΐου 1453 γεννιέται στην Πύλη του Ρωμανού η Μεγάλη Ιδέα, ιδεολογία αντιστασιακή και απελευθερωτική, που μας κράτησε ακλόνητους κατά την Τουρκοκρατία.